تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٦

زراعت و صنعت و فلاحت

زراعت و صنعت و فلاحت

زراعت و صنعت و فلاحت

خراسان با ولايات طرف شرقى آن تا مجارى سند سرزمينى وسيع و منابع فراوان آب و رودهاى خروشان داشت . كوهسار پامير و هندوكش و كوه بابا و سطح مرتفع غور و غزنه درياهاى خروشنده را بهر طرف سرازير ساخته ، و اراضى وسيعى را سيراب مىنمود ، كه از نظر ارزش كشاورزى بر واديهاى زراعتى ذيل احتواء ميكرد :

1 / در شمال مجراى عظيم آمو از پامير برخاسته و درياهاى معاون شمالى و جنوبى با آن پيوستى . اين ساحهء عظيم زراعتى را ما « ساحهء زراعتى آمو » گوئيم ، كه در شمال واديهاى وسيع و صالح الزراعه سغد و بخارا و خوارزم ، و در جنوب اراضى زرخيز تخار و بلخ و جوزجان را تا فارياب در بر ميگيرد .

2 / ساحهء هرى رود و مرو رود ، كه ولايت هرات و مرو و بادغيس تا سرخس در ان شامل باشد ، و بهترين مركز زراعت و مالدارى بود .

3 / ساحهء هلمند : كه در ان اراضى غور و زمينداور و بست و سيستان شاملست ، و بر سواحل اين درياى فياض ، مدنيت‌هاى عظيم و شهرهاى بزرگ از قبيل داور ، سروان ، بست ، زرنج آبادان بود ، و تنها سيستان يكولايت مستقل و مهم خلافت اسلامى شمرده شدى .

4 / ساحهء ارغنداب و ترنك : حاوى زابل و رخج و پنجواى قديم از غزنه تا مجراى ارغنداب ، كه شهرهاى مشهور غزنه و تگين‌آباد و پنجواى و ميوند در ان بود .

5 / ساحهء درياى كابل : كه تمام گندهاراى قديم را از كابل تا درياى سند در بر ميگرفت . ولايت كابل و ننگرهار و لغمان و كنر و پشاور را حاوى بود ، كه هر يكى