تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٧

خراج خراسان و متعلقات آن در كشور خلفاء

بقول قدامه بن جعفر :

وى كاتب بغدادى متوفى 337 ه 948 م است ، كه در دربار عباسى منزلتى رفيع داشت و از روى اسناد رسمى ، كتاب الخراج خود را در حدود 316 ه 928 م نوشت و در ان ماليات حدود 225 ه 839 م خزانهء عباسى را در حالت صلح شرح داد :

از خراسان 000 ، 000 ، 37 درهم

از سيستان 000 ، 000 ، 1 درهم

از مكران 000 ، 000 ، 1 درهم « 1 »

بقول تاريخ سيستان :

مولف نامعلوم تاريخ سيستان ( تاليف بعد از 445 ه 1053 م ) عمل سيستان و خراسان را بقرار صلح در زمان قديم چنين مىنويسد :

از كورتهاى سيستان : بست - رخد - كابل - زابل - نوزاد - زمينداور - اسفزار و خجستان : يك مليون درهم

اما تمام خراج سيستان ( 000 ، 397 ، 5 ) درهم است بشرح ذيل :

000 ، 312 ، 5 درهم انواع خراج

000 ، 85 درهم بابت خالصه و جزيه

و همين مولف عمل تمام خراسان را تا غايت حد اسلام بروزگار عبد اللّه بن طاهر در حدود 211 ه 826 سى و هشت مليون درهم مينويسد . « 2 »

ابن خرداذبه :

قول ديگر از عبد اللّه ابن خرداذبه در حدود 232 ه 846 م است ، كه از روى اسناد رسمى احصائيه عائدات مالى را فراهم آورده و گويد : كه سازمان ادارى و مالى دربار خلافت همان بود ، كه قبل از اسلام در خراسان رواج داشت ، و درآمد مالى سرزمين‌هاى شرقى خلافت عباسى چنين بود به حساب درهم :

سيستان : ( 000 ، 776 ، 6 )

( 1 ) - كتاب الخراج 249 ببعد طبع ليدن . ( 2 ) - تاريخ سيستان 26 و 30