تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ١١١
6 - تگينان
ناصر خسرو قباديانى ( متوفى 481 ه ) كه مرد خراسانى متعصب با تركان است ، در نالش از وضع خراسانيان گويد :
به پيش ينال و تگين چون رهى * دوانند يكسر غنى و فقير
( ديوان 192 ) و باز همو گويد :
هر چند مهار خلق بگرفتند * امروز تگين و ايلك و يبغو « 1 »
( ديوان 380 ) در حدود ( 134 ه ) - ( 751 م ) كه وو كونگ كاردار چينى تخارستان و گندهارا را مىديد ، وى از امرايى بالقاب ( ته - له - ته - له تى ) - ( تحن ) در حوالى گندهارا اطلاع ميدهد كه باغلب احتمال همان تجن يا تگين شاهيان باشند كه سكه‌هايى هم ازيشان بدست آمده است « 2 »
اين تگينان كه در تخارستان و قندز حكمرانى داشته‌اند ، ظاهرا در اثر فشار نانگ‌هاى چين بجنوب هندوكش پناه آورده ، و تا نيمهء دوم قرن هشتم ميلادى امارت كوچكى را در گندهارا تشكيل نموده باشند ، و هنگاميكه وو كونگ چينى به گندهارا آمد ، و درينجا رنجور گشت ، وى شاه و ملكه و وزيران را مشغول ترميم و تعمير معابد بودايى ديد ، و ازين برمىآيد كه كيش و هنر بودائى تا اين اوقات در همين سرزمين ادامه داشت ، و دكتور لارد چهل دانه مسكوكات تگينان را از شمال هندوكش يافته ، و كننگهم تا سى دانه ديگر آن را از كابل بدست آورده بود ، كه بر وجود اين دستهء حكمرانان درين سرزمين دلالت دارد « 3 »
برخى از مورخان احتمال ميدهند ، كه پادشاه نخستين تگينان شايد ، برهاتگين مذكور در كتاب الهند البيرونى است كه بعد از سقوط يونانيان در شرق بجاى ايشان نشسته باشد . ريناود كلمه بره
BARH
يا
BARHA
را به فره ها ته سه
( 1 ) - تگين و ايلك و يبغو هرسه از القاب امراى ترك بوده است . ( 2 ) - تاريخ افغانستان 2 / 505 ( 3 ) - همين كتاب 2 / 520