اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٢

تعليقات حرف خا

( [ 9 ] ) . شبسترى

( [ 10 ] ) . بسيار خمرخوار يا خمرفروش را گويند و اينجا مراد از خمّار ، خمرفروشى است كه شراب نيستى مىدهد و نقد هستى را مىستاند كه آن مرشد كامل است ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 103 ) .

رند بسيار خمرخوار يا خمرفروش كه شراب نيستى مىدهد و نقد هستى اين كس را مىستاند ( لاهيجى ، شرح گلشن راز ، ص 534 ) .

در اصطلاح صوفيه پير يا مرشد باشد ( تهانوى ، كشّاف ، ذيل اصطلاح خمّار ) .

ترسم كه مست و عاشق و بيدل شود چو ما * گر محتسب به خانهء خمّار بگذرد

( سعدى )

ما كلبهء زهد برگرفتيم * سجّاده كه مىبرد به خمّار

( سعدى )

تا كى از صومعه خمّار كجاست * خرقه بفكندم زنّار كجاست

( عطار )

اى دل چو در خانهء خمّار گشودند * مى نوش كه از مى گره كار گشادند

( عراقى )

( [ 11 ] ) . رجعت از مقام وصول به قهر ( دارابى ، لطيفهء غيبى ، 10 ضميمه ) .

رجعت را گويند از مقام وصول به طريق انقطاع ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 103 ) .

رجعت را گويند از مقام وصول به قهر نه به طريق انقطاع ( عراقى ، اصطلاحات صوفيه ، 564 ) .

خمار عبارت از احتجاب محبوب است به حجب عزّت و ظاهر شدن پرده‌هاى كثرت بر روى وحدت و اين مقام تلوين است ؛ يعنى احتجاب سالك از احكام حال بلند به ظهور آثار احوال پست ( لاهيجى ، شرح گلشن راز ، ص 452 ) .

هركه را در دل خمار عشق برنايى بود * كار او در عاشقى زارى و رسوايى بود

( سنايى )

شرابى بىخُمارم بخش يا رب * كه با وى هيچ دردسر نباشد

( حافظ )