اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٦

حرف الخاء

خرابات [ 5 ] : مطلق وجود و ذات بحت را گويند . نظم « 1 » :

نشانى داده‌اندت از خرابات * كه " التوحيد اسقاط الاضافات " [ 6 ]

خرابات از جهان بىمثالى است * مقام عاشقان لاابالى است [ 7 ]

خراباتى [ 8 ] : فانى مطلق را گويند كه وجود اضافى او در وجود مطلق و ذات حق فنا يافته باشد . بيت :

خراباتى خراب اندر خراب است * كه در صحراى او عالم سراب است [ 9 ]

خمّار [ 10 ] : سالك صاحب شهود را گويند كه مقارن تجليّات و جذبات بود . بيت :

در خانقهى كافتد ذكر لب ميگونش * از حجرهء هر صوفى خمّار برون آيد

خمارى [ 11 ] : رجعت را گويند از مقام وصول و اطلاق به عالم بشريّت و افتراق . بيت :

كو كريمى كه ز بزم كرمش غم‌زده‌اى * جرعه‌اى دركشد و دفع خمارى بكند [ 12 ]

خرقه [ 13 ] : ظاهر وجود را گويند و بدن را نامند و بر افناى رسوم بشرى هم اطلاق كنند . بيت :

در خرابات مغان گر گذر افتد بازم * حاصل خرقه و سجّاده روان دربازم [ 14 ]

خم زلف [ 15 ] : اسرار الهى و لطائف غيبى را گويند . بيت :

اى خم زلف تو سراسر بلا * هر دو لبت نيز بلا بر بلا

خط [ 16 ] : تعيّن وجه حق و ظهور تجلّى جمال مطلق را گويند . بيت :

اگر روى و خطش بينى تو بىشك * بدانى وحدت و كثرت يكايك [ 17 ]

خطّ سياه [ 18 ] 7 : تعيّن عالم واحديّت و جبروت را گويند كه مجمع صفات سبعهء ذاتيّه است و سرچشمهء آب حيات هر دو عالم صورت و معنى است . بيت :

ز تاريكىّ زلفش روز شب كن * ز خطّش چشمهء حيوان طلب كن [ 19 ]

خطّ سبز [ 20 ] : عالم برزخ و دار بقا را گويند . بيت :

باغ خوبىّ تو از سر تازه شد * خطّ تو چون سبزهء تر تازه شد

خال [ 21 ] : وحدت ذاتيّه را خوانند كه برزخ است ميان احديّت جمال وجه حق و ميان واحديّت تعيّن ، اما نقطهء سويداى دل آدم كه مركز دور فلك وجود است ، مجلى و مظهر اين خال بود . نظم :

بر آن رخ نقطهء خالش بسيط است * كه اصل مركز دور محيط است

( 1 ) . ب : بيت