اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٠

تعليقات حرف تا

نَعْلَيْكَ " بايد آنچه موجب بعد بنده از حق است ، از خود دور كند ( جامى ، نفحات الانس ، ص 30 ) .

مراد از تجريد ، ترك اعراض دنيوى است ظاهرا و نفى اعواض اخروى و دنيوى باطنا ، اما تفريد نفى اضافت اعمال است به نفس خود و غيبت از رؤيت آن به مطالعهء نعمت و منّت حق تعالى بر خود ( عز الدّين كاشانى ، مصباح الهداية ، ص 143 ) .

تجريد به معنى قطع تعلّقات دنيوى ظاهرى است و تفريد قطع تعلّقات باطنى ( تهانوى ، كشّاف ، ذيل واژهء ترك و تجريد و تفريد ) .

تفريد دل از علايق بريدن است و كمر بندگى بر ميان بستن و حلقهء خدمت در گوش وفا كردن و خواست خود فداى خواست ازلى كردن . نفس فداى رضا و دل ، فداى وفا و جسم ، فداى بقا كردن ( خواجه عبد اللّه انصارى ، كشف الاسرار ، ج 4 ، ص 346 ) .

فغان كه آن مه نامهربان دشمن‌دوست * به ترك صحبت ياران خود چه آسان گفت

( حافظ )

من و مقام رضا بعد از اين و شكر رقيب * كه دل به درد تو خو كرد و ترك درمان گفت

( حافظ )

به عشوه‌اى كه سپهرت دهد ز راه مرو * تو را كه گفت كه اين زال ترك‌دستان گفت

( حافظ )

يار آن بود كه صبر كند بر جفاى يار * ترك رضاى خويش كند در رضاى يار

( سعدى )

صورتگر زيباى چين ، گو صورت و رويش ببين * يا صورتى بركش چنين يا ترك كن صورتگرى

( سعدى )

از كجا برداشته اول ز بغدادِ طلب * در كجا در وادى تجريد امكان ديده‌اند

( خاقانى )