اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٧

حرف التاء

تكبّر [ 16 ] : بىنيازى حق را گويند از جميع خلق .

تاراج [ 17 ] : سلب اختيار سالك را گويند در حالت ظاهر و باطن . بيت :

تاراج خوبرويى در جان ما درآمد * آن دل كه بود وقتى گويا نبود ما را

تجلّى [ 18 ] : ظهور حق را گويند به هر صورت و هر كيفيّت و هر صفت كه باشد ؛ خواه در مظاهر اعيان علوى و مقامات معنوى باشد خواه در مظاهر سفلى و مجالى حسّى بود .

و اين تجلّى چهار نوع بود :

اول تجلى آثارى [ 19 ] كه جمال الهى در اعيان ملكى منكشف گردد . دوم تجلّى افعالى [ 20 ] و آن در صورت اعيان ملكوتى ظاهر شود و در صورت و هيئت افعال هويدا آيد . سيوم تجلّى صفات [ 21 ] است و آن جلوهء ذات است در مرآت « 1 » صفات سبعهء ذاتيّه .

چهارم تجلّى ذاتى [ 22 ] است و آن ظهور ذات بحت « 2 » باشد يا تجلّى ذات با « 3 » جميع صفات ذاتيّه بر نظر شهود عارف . و درين هر دو حال ، فناى هستى سالك لازم است ، اما گاهى مجرّد فنا باشد بىشهود امرى و اين قرينهء غلبهء سكر و مستى عشق است . اما گاهى ديگر مشاهدهء امرى نمايد و برين تقدير گاهى فنا ظاهر شود و گاهى بقا به وجود حقيقى و صفات ذاتى ؛ و شهود در اين حال متصوّر باشد . بيت :

اى كرده تجلّى رخت از چهرهء هر خوب * وى حسن و جمال همه خوبان به تو منسوب

ترك [ 23 ] : جذبهء الهى را گويند كه مسبوق به رياضت و سلوك بسيار باشد و در آخر به مطلوب رسد . بيت :

چو ترك سرخوشم از خواب ناز برخيزد * هزار فتنه ز هر گوشه‌اى برانگيزد

ترك مست [ 24 ] : جذبه را گويند كه مسبوق به سلوك و رياضت نبوده باشد ، اما فايز به مطلوب باشد . بيت :

يا رب چه شد كان تُرك من تَرك محبّان كرده است * افتاده‌هاى بند خود خاطرپريشان كرده است

توانايى [ 25 ] : صفت اختيار را گويند . بيت :

توانايى كه در يك طرفة العين * ز كاف و نون پديد آورد كونين [ 26 ]

ترّهات [ 27 ] : اظهار صفات كماليّه را « 4 » گويند از حالات و مقامات علّيه . لمؤلفه « 5 » :

كمترين چيزيت « 6 » در محو صفات * بخشش جان است و ترك ترّهات

( 1 ) . ب : مراتب ( 2 ) . ب : فحسب ( 3 ) . ب : يا ( 4 ) . ب : " را " ندارد . ( 5 ) . ب : بيت ( 6 ) . ب : حيريت