اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٦

نكته در ماهيّت نقطه :

اعيان ثابته است ، لايزال منبث و مثبت آمده " الف " گويند و لهذا در رقم حرف صورتى " الف " را مركّب از نقاط اعتبار كرده‌اند . بر همان نسبت در صورت اتّصال فيض وجودى كه از توالى انقاط وحدات در اعيان حقايق و معانى اعتبار شود ، البته به شكل " الف " صورت‌پذير خواهد شد ؛ و اين رقم كه " الف " ممدود است ، اشارت به ذات احديّت باشد و به اعتبار جامعيّت اتّصاف ذات به صفات وجودى ، چون احديّت او اعتبارى است عقلى ، هرآينه به اين اعتبار اين مرتبه را عالم و احديّت نامند و چنانچه مشهور است ، اگرچه " الف " علامت و رقم احد است ، اما درين مرتبه وحدتى است به اعتبار نقطه و كثرت و تعدّدى است به اعتبار تجدّد آن تعيّنات وجودى كه در بسايط حروف ظهور پذيرفته . لاجرم ذات احديّت را درين موطن ، البته وحدت جمعى از جامعيّت صفات ذاتيّه لازم است و درين مقام ، ادات احديّت به اسم " اللّه " تعبير نمايند ، چرا كه واحديّت مشير است و احديّت ذات ، مشار : " قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ " [ 9 ] .

عباراتنا شتّى و حسنك واحد * و كلّ الى ذاك الجمال يشير

[ 10 ]

اگرچه وصف وحدت به ملاحظهء آن اعتبار ظاهر گشت ، اما به اعتبار آنكه اين وحدت منشأ كثرت اعيان كائنات است ، اين مرتبه را ظاهر وجود گويند و وجوب ، وصف خاصّ آن است و جانب كثرت را درين موطن ، ظاهر علم گويند و در حين تجلّى و تعيّن ذات به نعوت ذاتيّه رقم اين مرتبه حرف " با " گشت كه در كلام بعضى اكابر اين طايفه واقع شده كه " بالباء ظهر الوجود و به تميّز العابد عن المعبود " [ 11 ] ، چرا كه اعيان مكوّنات در اين مرتبه متميّز و متعيّن گردند و كثرات كونيّه را درين موطن از يكديگر تمايز ضرورى پديد آيد .

فشاهدت نفسى بالصّفات الّتى بها * ستحجب عنّى فى شهودى و حجّتى

[ 12 ]

لمؤلفه :

اى روى تو را زمان زمان جلوه‌گرى * پيدا به همان چه زو نهان بيشترى

گفتى به نقابِ زلف از آنم پنهان * كز ديدهء دل نهان به‌سويم نگرى

بدانكه لفظ لطيفه و نكته درين رساله به عنوان تعبير ، كنايه از واردات خاطر كسير است [ 13 ] .

نكته در ماهيّت نقطه :

نكته در ماهيّت نقطه :

از سوق مقدّمات سابق مفهوم شد كه در ذات احديّت ، سه اعتبار جارى است كه يكى