اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٤

تعليقات حرف صاد

صبح است و ژاله مىچكد از ابر بهمنى * برگ صبوح ساز و بده جام يك منى

( حافظ )

( [ 4 ] ) . حافظ

( [ 5 ] ) . درويش ، فقير ، جوانمرد عيّار ( لغتنامهء دهخدا ، ذيل اصطلاح صعلوك ) .

نشود مرد پردل و صعلوك * پيش مامان و بادريسه و دوك

( سنايى )

( [ 6 ] ) . مقام را گويند ( عراقى ، اصطلاحات صوفيه ، ص 563 ) .

در لغت ، قدح و جام شراب را گويند و اينجا مراد از صراحى ، مقام احوال را گويند و اين سه اسم ، يعنى صبح و صبوحى و صراحى ، از آن اسامى است كه ميان عاشق و معشوق است . ايضا صراحى اشارت بر قلوب پيران و مرشدان نيز مىكنند ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 131 ) .

صراحى در آن بزم خون مىگريست * كه ز اين‌ها يكى هم نخواهند زيست

( فردوسى )

آدم چو صراحى بود و روح چو مى * قالب چو نى و روان صدايى در نى

( خيام )

دل كه بيابان گرفت چشم ندارد به راه * هركه صراحى كشيد گوش ندارد به پند

( سعدى )

( [ 7 ] ) . حافظ

( [ 8 ] ) . گوش را گويند ؛ زيرا كه چون صدف جاى مرواريد است ، گوش نيز جاى درر معانى سخن و وحى و تنزيل كلام الهى است ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 249 ) .

فلك را گهر در صدف چون تو نيست * فريدون و جم را خلف چون تو نيست

( حافظ )

زمان خوشدلى درياب درياب * كه دايم در صدف گوهر نباشد

( حافظ )

غوّاص بحر عشقم در ساحل تمنّا * چندين صدف گشادم هم گوهرى ندارم