اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٣

حرف الميم

چون در سيماى و صورت حسن انسانى بود ، " ملاحت " خوانند و چون در لفظ و عبارت بيانى باشد ، آن را " فصاحت " و " بلاغت " گويند و بر اين قياس . بيت :

ملاحت از جهان بىمثالى * برون آمد چو رند لاابالى

به شهرستان نيكويى علم زد * همه ترتيب عالم را به هم زد

گهى بر رخش حسن او سوار « 1 » است * گهى با تيغ نطق آبدار است

چو در شخص است خوانندش ملاحت * چو در لفظ است گويندش فصاحت [ 22 ]

مكر [ 23 ] : غرور دادن معشوق است عاشق را به طريقهء قهر و مخالفت مراد او .

ميخانه [ 24 ] : مقام لاهوت و حضرت وحدت ذاتيّه را گويند كه ساغر و جام تمام اعيان وجودى از بادهء آمادهء آن ميخانه مالامال لايزال است و مىپرستان آن ميخانه مست و خراب در خاك فقر و فنا « 2 » افتاده مىگويند ؛ نظم :

در ميخانه چو بندند الهى مپسند * كه در خانهء تزوير و ريا بگشايند [ 25 ]

ميكده [ 26 ] : عالم جبروت را گويند و مقام مناجات را دانند كه سرمستى عاشقان در آنجا به ظهور رسد . لمؤلفه :

در ميكدهء عشق كه دل شد جامش * عاشق رندى كه گشته دردآشامش

شوق است مىِ مجلس رندان آنجا * صافى شده آن ذوق و محبّت نامش

مست خراب [ 27 ] : كمال استغراق دل را گويند بر وجهى كه شعور به لوازم هستى نماند « 3 » و به مرتبهء وصول رساند . بيت :

چه گويمت كه به ميخانه دوش مست و خراب * سروش عالم غيبم چه مژده‌ها دادست [ 28 ]

مى [ 29 ] : تجليّات الهى را گويند ، اعم از آنكه آثارى باشد يا افعالى يا صفاتى يا ذاتى به قدر وسع مشرب بود . بيت :

بخور مى تا ز خويشت وارهاند * وجود قطره در دريا رساند

مى مشكين [ 30 ] : تجلّى افعالى را گويند كه آتش سوداى سالك را به زلال توحيد و به كافور برد اليقين فرونشاند . بيت :

جز مى مشكين كافورى مزاج * درد هجران را نمىبينم علاج

مى صافى [ 31 ] : تجلّى صفاتى را گويند « 4 » كه از كدورت صور كثرات ، آينهء دل را صاف گرداند . بيت :

( 1 ) . ب : شهسوار ( 2 ) . ب : " فنا " ندارد . ( 3 ) . د : نمايد ( 4 ) . ب : خوانند