اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٧

حرف الزاء

كه نور تجلّى الهى است ، در هر مصباح دل نيست . وقتى كه آن تجلّى حاصل آيد " نُورٌ عَلى نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ " آن باشد . شعر :

نور دل را نور حق تزيين بود * معنى نور على نور اين بود

بدانكه در عالم ارواح روح انسانى آينهء صفات بخوانى ، بود آينهء او در عالم جسمانى دل انسانى آيد . از اين جهت فرمود : " وسعني قلب عبدى المؤمن " ] « 1 » [ 11 ] . لمؤلفه « 2 » :

و زيتونة الفكر الصحيح أصولها * مباركة اوراقها الصّدق و القدس

فروحى زيتى و الخيال زجاجتى * و عقلى مصباحى و مشكاته الحسّ [ 12 ]

زبان [ 13 ] : مطلق امر را گويند . و چون " زبان شيرين " [ 14 ] گويند ، امرى باشد كه موافق تقدير باشد . چنانچه " زبان تلخ " [ 15 ] امرى است كه مخالف تقدير باشد . و " زبان چرب " امرى را گويند كه موافق طبع باشد . نظم « 3 » :

اى شمع كه ما را به سخن شيفته كردى * پروانهء خود را مكش از چرب‌زبانى

زنخ [ 16 ] : مقام لذّت را گويند كه از « 4 » مشاهدهء جمال باشد . بيت :

ملاحتى كه تو را در چَه زنخدان است * به كنه آن نرسد صد هزار فكر عميق [ 17 ]

زهد [ 18 ] : اعراض را گويند از زيادتى و حصول اسباب دنياوى كه فاضل بود بر قدر حاجت . نظم :

بىهمه زهد مسلّم مىخرند * هيچ بر درگاه او هم مىخرند

زكات [ 19 ] : تزكيهء نفس و طهارت دل را گويند نظر بر فضول اعمال و التفات به غير حق از علوم و رسوم . بيت . لمؤلفه « 5 » :

بود سرمايه‌ام عشق و به حال خويش دلشادم * متاع دنيى و عقبى زكات مال خود دادم

زردرويى [ 20 ] : صفت سلوك را گويند .

بيت :

رخسارهء سُرخت را بر زردى رويم نِه * تا هر دو گلى گرديم رعنا و چه رعنايى

زندگى [ 21 ] : اتّصاف به علوم و معارف الهى را گويند كه در معارج عروج ، دل را به آن حياتى پيدا شود و از موت جهالت و غفلت عالم طبيعت دور گردد : " أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ " [ 22 ] . بيت :

( 1 ) . ب : كل عبارت داخلى قلاب را ندارد . ( 2 ) . ب : شعر ( 3 ) . ب : بيت ( 4 ) . ب : " از " ندارد . ( 5 ) . د : " لمؤلفه " ندارد .