اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٥

حرف الزاء

حرف الزاء

حرف الزاء

ديدم رقمى نوشته بر لوح وجود * زان صورت " زا " به پيش چشمم بنمود

گفتم ز زيادتى نشان است اين حرف * من حرف زيادتى و حُسن تو فزود

نكته : از عالم معنى صورت زا را در مقابل معنى زيادتى وضع نموده‌اند ؛ از آنكه حرف زا به رقم حساب ، هفت است و هفت ، كنايت از كثرت و زيادتى باشد . چنانچه در عرف عرب و عجم ، هفت و هفتاد و هفتصد جهت افزونى موضوع است . چنانچه : " انّ للقرآن ظهرا و لظهره بطنا الى سبعة ابطن " [ 1 ] .

و در لغت عربى ، سبعين مثل است در جانب كثرت . و جهت آنكه معنى زيادتى لازم اين حرف شده ، عارفان به خواصّ حروف در خاصيّت حرف زا مقرر داشته‌اند كه جهت زيادتى امطار و رياح ، استعمال او طلسم مقرّر است ؛ و اين خاصيّت هم موجب زيادتى بهجت قلوب و شكفتگى و نما و افزونى زروع و حبوب است و هم به همين نوع مناسبت است كه اين حرف را به زهره منسوب دارند كه كوكب افزونى انبساط است .

زلف [ 2 ] : صفات جلالى و تجليّات جمالى را گويند كه موجب استتار وحدت جمال مطلق شود . بيت :

خواهى كه به رقص آيد ذرّات جهان با تو * در رقص برافشانى آن زلف چليپا را

زنّار [ 3 ] : علامت اطاعت و مطاوعت نفس را گويند در سلوك و خدمت نزد اهل رياضت . بيت :

نظر كردم بديدم اصل هر كار * نشان خدمت آمد عقد زنّار [ 4 ]