اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

حرف الهاء

حقيقيّه مىگردد ، اما به اعتبار تعيّن وجودى ، اسم ذات شده و مورد اوصاف كماليّه گشته :

" هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ " [ 3 ] .

هشيارى و هوش [ 4 ] : افاقت و صحو سالك را گويند كه « 1 » بعد از غلبهء حكم و سطوت سلطان عشق باشد بر صفات و قواى درونى و بيرونى به نوعى كه شعورى او را به تعيّن وجود خود نمانده باشد . « 2 » بيت :

من هستم و چشم تو برابر * هشيار به باده كى شود مست

هجران [ 5 ] : التفات و توجّه دل را گويند به غير مطلوب حقيقى ، چه از روى ظاهر و چه از جهت باطن باشد . بيت :

زاهد برو از كوچهء مستان به سلامت * ما مرد وصاليم مگو قصّهء هجران

همّ [ 6 ] : قصد و اهتمام عاشق را گويند در طلبكارى معشوق به نوعى كه دل مشغول غير طلب نباشد . شعر :

فلو همّ مكروه الردى بى لما درى * مكانى و من إخفاء حبّك خفيتى

[ 7 ]

هوا و هوس [ 8 ] : ميل و آرزوى نفس را گويند به ملايمات و مشتهيّات خود ، چنانچه موجب غفلت از طلب شود . شعر « 3 » :

خانهء نفس است خلد پرهوس * خانهء دل مقعد صدق است و بس

هدف [ 9 ] : مرتبهء انسانى را گويند كه هميشه مجمع سهم السعادهء لطف ربّانى است و نشانهء اتّصال « 4 » محبّت روحانى . شعر « 5 » :

ابروى دوست كى شود دست‌كش خيال ما * كس نزدست « 6 » ازين كمان تير مراد بر هدف

[ 10 ]

هستى [ 11 ] : استعمال حقيقى آن در وجود حق باشد اما به حسب كنايه و مجاز ، بر وجود ممكن اطلاق نمايند به علاقهء سبب « 7 » و شباهت در احكام . شعر « 8 » :

كاشكى هستى زبانى داشتى * تا ز هستان پرده‌ها برداشتى

هرچه گويى در دم هستى از آن * پردهء ديگر در او پستى « 9 » بدان

[ 12 ]

هواجس [ 13 ] : ميلان نفس باشد به رغبات عالم طبيعت به اقتضاى لوازم جسمانيّت و لواحق انسانيّت . شعر :

فابدت و لم ينطق لسانى لسمعه * هواجس نفسى سرّ ما عنه اخفت

[ 14 ]

( 1 ) . ب : " كه " ندارد . ( 2 ) . د : تعيين وجود خود باشد . ( 3 ) . ب : بيت ( 4 ) . ب : نصال ( 5 ) . ب : بيت ( 6 ) . د : نزده ( 7 ) . د : " سبب " ندارد . ( 8 ) . ب : بيت ( 9 ) . ب : بستى