اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٠

تعليقات حرف دال

ساحران چون قدر او نشناختند * دست و پا در جرم او درباختند

( مولوى )

شمع بود آن مسجد و پروانه او * خويشتن در باخت آن پروانه‌خو

( مولوى )

( [ 12 ] ) . روز گذشته و آن را ديروز گويند ، شب تاريك ( لغتنامهء دهخدا ، ذيل واژهء دى ) .

دى كوزه‌گرى بديدم اندر بازار * بر پاره‌گِلى لگد همىزد بسيار

( خيام )

سعديا دى رفت و فردا همچنان معلوم نيست * در ميان آن و اين فرصت شمار امروز را

( سعدى )

( [ 13 ] ) . رياضت و مجاهدهء نفس را گويند . ايضا عشق ممزوج را گويند كه آن ، مقام فناى سالك است و هنوز به نهايت اهل كمال كه بقا است ، نرسيده باشد ؛ و در لغت شراب مغشوش و لاىدار و مكدّر را گويند ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 105 ) .

پيش آن انوار نور روز دُرد * از صلابت نورها را مىسترد

( مولوى )

هر كو شراب شوق نخوردست و دُرد دَرد * آن است كز حيات جهانش نصيب نيست

( سعدى )

( [ 14 ] ) . عالم وحدت و عالم دل ( دارابى ، لطيفهء غيبى ، 11 ضميمه ) .

عالم ملكوت را گويند ( عراقى ، اصطلاحات صوفيه ، ص 566 ؛ پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 106 ) .

در اندرون من خسته‌دل ندانم كيست * كه من خموشم و او در فغان و در غوغاست

( حافظ )

درون خلوت كرّوبيان عالم قدس * صرير كلك تو باشد سماع روحانى

( حافظ )

چون درون را همه فروگيرد * ناگهان از درون برون تازد

( عراقى )

( [ 15 ] ) . طلب معشوق را گويند مر عاشق را ( عراقى ، اصطلاحات صوفيه ، ص 568 ) .

اى مطرب جان چو دف به دست آمد * اين پرده بزن كه يار مست آمد

( مولوى )