اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٥

حرف الدال

دى از درم درآمد و بس شرمسار شد * از عهدهاى سست و سخن‌هاى سخت خويش

دردى [ 13 ] : تجلّى آثارى را گويند كه در صور حسيّه رخ نمايد . بيت :

چنان هم مشرب دُردى كشانم * كه صاف عيش را مشرب ندانم

درون [ 14 ] : عالم ارواح و ملكوت را گويند . بيت :

آتشى در درون جانم زد * سوزشى در ميان سينه فكند

دف [ 15 ] : طلبى را گويند كه مقرون به شوق باشد . بيت :

من به خيال ز اهدى گوشه‌نشين و طرفه آنك « 1 » * مغ‌بچه‌اى ز هر طرف مىزندم « 2 » به چنگ و دف

[ 16 ]

دست [ 17 ] : صفت قدرت را گويند . " يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ " [ 18 ] . لمؤلفه :

افغان ز دست دوست كه بربود هرچه هست * تا نقد دل ز ساعد سيمين به ضرب دست

دست پا زدن [ 19 ] : مراقبت و محافظت طالب را گويند ، جهت ضبط قانون احوال و افعال سالك در عين طلب . بيت :

مرد غرقه گشته جانى مىكند * دست پا در هر گياهى مىزند

[ 20 ]

دهان [ 21 ] : صفت متكلّمى را گويند بر وجهى كه تقديس و تنزيه از فهم و وهم انسانى پديد آيد و چون به " كوچكى " [ 22 ] و " ذرّه " و " نقطه " تعبير كنند ، دقايق و اسرار كلام مراد باشد كه مقيّد به طريق تشبيه بود . بيت :

اى خدا ما را ببخشاى آن مقام « 3 » * كاندرو بىحرف مىرويد كلام

دندان [ 23 ] : صفت ادراك را گويند كه منشأ ظهور اسرار كلامى باشد . بيت « 4 » :

سين كه در ياسين به آن باشد خطاب * هست دندان نبىّ مستطاب

درد [ 24 ] : حالتى مرقّ را گويند كه ناشى از خلوص محبّت باشد و محب را تحمّل آن مقدور نباشد ، اما حدوث آن موجب مزيد توجه عاشق گردد و بدرقهء وصول به حريم معشوق بود ، اما از اختلاط قوى و سرّ الهى باهم . بيت :

قدسيان را عشق هست و درد نيست * درد را جز آدمى در خورد نيست

دل [ 25 ] : صفت كمال جامعيّت و تمام سعت و احاطه را گويند كه از جامعيّت صفات وجودى ، ظاهر شده باشد و به آن جهت ، حامل ودايع تجليّات جمال و جلال تواند شد .

" لا يسعنى ارضى و لا سمائى و لكن يسعنى قلب عبدى المؤمن " [ 26 ] . نظم :

( 1 ) . ب : آنكه ( 2 ) . ب : مىزنندم ( 3 ) . ب : اى خداى بخشاى ما را آن مقام ( 4 ) . ب : لمؤلفه