اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٠

تعليقات حرف جيم

احديّت و واحديت است و عبارت از آن ، آنكه دل را به مشاهدهء واحده پرداختن است ضدّ تفرقه كه آن دل را به امور متعدّده پراكنده ساختن است ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 90 ) .

جمعيّت عبارت است از يكى شدن همّت‌ها در توجه به خداوند و پرداختن به او از غيرش . در مقابل آن ، پراكندگى است و آن عبارت است از پراكنده شدن خاطر در راه پرداختن به خلق ( كاشانى ، اصطلاحات الصوفية ، ص 84 ) .

جمع اراده در توجه به خداوند متعال و انصراف از غير . مقابل تفرقه است ( جرجانى ، تعريفات ، ص 54 ) .

جمع كن به احسانى حافظ پريشان را * اى شكنج گيسويت مجمع پريشانى

( حافظ )

در خلاف آمد عادت بطلب كام كه من * كسب جمعيّت از آن زلف پريشان كردم

( حافظ )

( [ 10 ] ) . خرده‌گيرى را گويند از هر طرف كه باشد ( عراقى ، اصطلاحات صوفيه ، ص 577 ) .

خرده‌گيرى را گويند از تقصيرى كه در وجود سالك پديد آيد ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 88 ) .

در راه جست‌وجوى تو هر جانبى دويد * در ره بماند راه نياورد سوى تو

( عراقى )

عمرى اندر جُست‌وجويت دست و پايى مىزديم * عمر ما افسوس بگذشت و تو را نشناختيم

( عراقى )

( [ 11 ] ) . حافظ

( [ 12 ] ) . تجليّات چوگان تقدير جمع الهى ( دارابى ، لطيفهء غيبى ، 10 ضميمه ) .

تجلّياتى را گويند كه سالك بر كيفيّت آن مطّلع شود و علم او درو باقى ( عراقى ، اصطلاحات صوفيه ، ص 570 ) .

ديگرگونى تجليّات را گويند وقتى كه در غير مادّه باشد . در خواب يا در حالت بىخودى .

اهل خراسان روى را گويند ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، صص 95 و 219 ) .

هركه در بزم من آن چهرهء خندان ديدست * در دل آتش سوزنده گلستان ديدست

( صائب )