اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٤

حرف الجيم

بيت :

تجلّىگه جمال و گه جلال است * رخ و زلف بتان آن را مثال است

[ 37 ]

جواب [ 38 ] : فناى اختيارى را گويند از صفات بشرى و قيود و نعوت ظاهرى . نظم :

جان بيمار مرا هست به تو ميل سؤال * اى خوش آن خسته كه از دوست جوابى دارد

[ 39 ]

چاه زنخدان [ 40 ] : مشكلات فكر سالك را گويند كه در اسرار عميق و انوار دقيق وجه باقى ، دست دهد . بيت :

خون دلم به چاه ذقن ريختى نخست * اكنون به مشك و عنبرش انباشتى چه سود

جويبار [ 41 ] : مجالى احكام « 1 » ربوبيّت و مجارى اعمال عبوديّت را گويند . نظم « 2 » :

بنشين بر لب جوى و گذر عمر ببين * كاين اشارت ز جهان گذران ما را بس

[ 42 ]

جهان [ 43 ] : عالم كثرات را گويند و صورت مظاهر امكان را دانند . رباعيّه « 3 » :

حق جان جهان است جهان جمله بدن * املاك و لطايفند حواسّ اين تن

افلاك و عناصر و مواليد اعضا * توحيد همين است و دگرها همه فن

جانفزاى [ 44 ] : صفت بقا را گويند كه از بقاى جمال وجه باقى ، سالك را بعد از فناى رسوم بشرى دست دهد و او به آن صفت ، باقى ابدى و موجود سرمدى گردد و « 4 » فنا ديگر به او راه نيابد : " و من قتلته فانا ديته " [ 45 ] . بيت :

به زير پردهء هر ذرّه پنهان * جمال جانفزاى روى جانان

[ 46 ]

چليپا [ 47 ] : عالم طبيعت را گويند . نظم « 5 » :

اى زلف چليپاى تو غارتگر دين‌ها * اى كرده گمان دهنت رفع يقين‌ها

جام جم « 6 » [ 48 ] : مجلاى تجليّات الهى و مظاهر انوار نامتناهى را گويند ، اعم از آنكه در مقام طور سرّى باشد يا طور روحى و يا طور خفى « 7 » . بيت :

شرابى خور ز جام وجه باقى * سقاهُم ربّهم او راست ساقى

[ 49 ]

جرعه [ 50 ] : خصوصيّت تجلّى وجودى را گويند كه در جميع ذرّات به ظهور رسد .

بيت :

ز بوى جرعه‌اى كافتاد بر خاك * برآمد آدمى تا شد بر افلاك

[ 51 ]

( 1 ) . د : مجالى و احكام ( 2 ) . ب : بيت ( 3 ) . ب : نظم رباعيه ( 4 ) . د : " و " ندارد . ( 5 ) . ب : بيت ( 6 ) . ب : " جم " ندارد . ( 7 ) . ب : طور روحى يا طور حفى