اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٤

حرف الباء

پياله گير كه عمر عزيز بىبدل است

بت [ 12 ] : مقصود اصلى و مطلوب حقيقى را گويند به هر صورت و هر پيكر كه ظاهر گردد . بيت :

بت اينجا مظهر عشق است و وحدت * بود زنّار بستن عقد خدمت

مسلمان گر بدانستى كه بت چيست * بدانستى كه دين در بت‌پرستى است

[ 13 ]

بدايت اين ملاحظه و شهود در ديدهء بصيرت در طور سرّى رخ نمايد ، اما نهايتش در طور خفى باشد .

پير [ 14 ] : انسان كامل را گويند كه استكمال كرده باشد فاى فقر را و آن ، نهايت ادراك حقايق است « 1 » وراى فقر را كه [ آن نهايت سير بر اطوار سبعهء قلبيّه است كه سابقا مفصّلا به ترتيب « 2 » ، مذكور شده و با وجود اين فقر ] [ 15 ] تعديهء ازو به طريق ارشاد ، تكميل « 3 » غير نمايد و طالبان را به مطلب رساند . بيت :

پير بايد راه را تنها مرو * وز سر عميا در اين دريا مرو

پير ما لا بد راه آمد تو را * در همه كارى پناه آمد تو را

بىنوايى [ 16 ] : بعد و حرمان دل را گويند از مطلوب حقيقى به واسطهء موانع بشريّت .

بيت :

هركه شد از هم‌زبان خود جدا * بينوا شد گرچه دارد صد نوا

برخواستن [ 17 ] : توجه و « 4 » عزيمت صادق را گويند به مبدأ وحدت به نوعى كه موجب قطع تعلّقات صورى و معنوى بود . بيت :

برخيز كه اين نشست برخواستنى است * بالا و نشيب و پست بگذاشتنى است

پاك‌بازى [ 18 ] : توجّهى را گويند كه خالص بود از شوايب اغراض نفسانى ، خواه امر ظاهرى « 5 » باشد يا باطنى . بيت :

اندر قمارخانهء رندان پاك‌باز * درباز هرچه هست نمازى و بىنماز

برق [ 19 ] : لمعات عشق و لمحات شوق را گويند كه از ذات اقدس و حضرات مقدّس بر دل سالك لايح [ 20 ] گردد ، اما آن را ثبات و قرارى نباشد و اين در مبادى سلوك عاشقان باشد . بيت :

( 1 ) . د : ادراك كه حقايق است ( 2 ) . ب : رتبت ( 3 ) . ب : ارشاد و تكميل ( 4 ) . ب : " و " ندارد . ( 5 ) . ب : ظاهر