اقليم پارس ( فارسى ) — الصفحة ٢٥
مقدمه بخامهء جناب آقاى على اصغر حكمت
سفرنامهء كپلى آمورى
Copley Amory
بنام روزهاى ايران
Persian Days
چاپ بستن ( 1929 م ) ص 78
سفرنامهء سردنيسن راس
Sir Denisson Ross
خاورشناس معروف انگليسى بنام ايرانيان
The Persians
چاپ اكسفورد 1931 م ، ص 95 و 96 .
سفرنامهء الاسايكس انگليسى
Ela Sykes
بنام ايران و مردم آن
Persia and irs People
ص 313 .
سفرنامهء ويليام جاكسن آمريكايى
W . Jackson
بنام ايران گذشته و حال
Persia Past and Present
.
سفرنامهء كراولى ويليام
E . Crawlay William
چاپ لندن 1907 م .
بنام عبور از ايران
Across Persia
فصل نهم ص 123 تا 146 .
سفرنامهء ماژور پرسى سايكس
M . P . M . Sykes
بنام ده هزار ميل در ايران
Ten Thousand Miles in Persia
( 1902 م ) ص 322 .
فهرست سيّاحان كه از شيراز سخن گفته‌اند در اين اواخر از حدّ احصا و شمار خارج است ، مهمترين آنها همين بود كه ذكر شد .
* * * در صف مدّاحان شيراز ، مهمتر از همه شعر او چامه‌سرايان جاى گرفته‌اند . آن بلبلان بوستان فصاحت نيز بنوبت خود بيش از مورّخان و تذكره‌نويسان و جغرافياشناسان بمدح فارس و تختگاه آن - شيراز - برخاسته و فضائل ديار و مكارم اهل ديار را در طىّ غزلهاى دلاويز و يا قصائد غرّا و يا مثنويّات شيوا سروده‌اند . فهرست اسامى اين گويندگان بسيار مطوّل است ، از آن‌ميان باختصار بذكر چند تن از اساتيد سخن و نخبه‌اى از كلمات ايشان اكتفا مىشود :
در قرون اوّليّهء تاريخ ادبى اسلام ، بايستى اين گونه اشعار را در دواوين شعراى عرب جستجو كرد . از آن جمله است اين دو بيت ، از بشار بن برد طخارستانى ( متوفّى بسال 167 ه . ق ) كه از مشاهير شعراى تازىگوى شعوبيه است . وى در مقام افتخار باصل و نسب فارسى خود گويد :