اقليم پارس ( فارسى ) — الصفحة ٢٣

مقدمه بخامهء جناب آقاى على اصغر حكمت

سفرنامهء تاورنيه

Tavernier

قرن يازدهم هجرى ( 310 - 301 ) .

سفرنامهء هربرت

Herbert

قرن يازدهم هجرى ( 1628 ميلادى ) . سفرنامهء شواليه شاردن

Ch . Chardin

( 1671 ميلادى ) ج 2 ص 198 طبع آمستردام . سفرنامهء پيترو دلاواله

Pietro della Valle

سيّاح ايتاليايى متوفّى در 1652 ميلادى كه در سال 1621 ميلادى به شيراز آمده و نخستين اروپايى است كه مشاهدات خود را در تخت‌جمشيد شرح داده است . سفرنامهء رابرت استودار

D . Robert Studart

( 1628 ميلادى ) ص 76 . سفرنامهء اندره و اندموا

Andre D . Vendomois

( 1673 ميلادى ) ص 34 . سفرنامهء ويشار انگليسى

J . G . Wishar

( 1908 ميلادى ) لندن ص 149 . سفرنامهء جيمس موريهء انگليسى

J . Morier

( 1808 ميلادى ) جلد اوّل و دوم . كتاب لرد كرزن

G . N . Curzon

بنام « ايران و مسألهء ايران » كه در اوايل قرن چهاردهم هجرى ( 1892 ميلادى ) به ايران مسافرت كرده است ص 93 - 102 - 108 .

* * * از سفرنامه‌هاى سيّاحان عرب ، كه از قرن دوازدهم هجرى باقيمانده است ، يكى سياحت‌نامهء سيد عباس بن على بن نور الدين المكى است كه در سنهء 1148 تأليف نمود و آن را نزهة الجليس و منية النفيس ناميده و در مصر بطبع رسيده و آن سفرنامهء مفصّلى است . وى در 1132 ه . ق به شيراز رفته است و از كارخانهء شيشه‌سازى شيراز ياد كرده و در ضمن وصف مفصّلى كه از آب‌وهوا و گلها و رياحين كرده است ، اين چند بيت را در مدح آن شهر ميگويد :

من لى بقرب شيراز * ارض بها راحتى و اعزازى

لما حللنا بها نريد غنى * وفت لنا بالعطا بانجاز

و اهلها فى العلوم قد كملوا * فما لهم مشبه و لا الرازى

اعيذها بالآله خالقها * و اهلها من شرور هماز

وى ميگويد : در جوار شاه‌چراغ قبر عالم علّامه سيد على خان ( كبير ) صاحب سلافة العصر را زيارت كرده است و ظاهرا مزار آن سيّد بزرگوار تا اواسط قرن ماضى باقى و برقرار بوده و در زلزلهء 1269 ق . كه بقعهء شاهچراغ خراب شد آن