الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٥

الاجّاص

بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين الحمد لله القوي السرمد ثم الصلاة و السلام على محمد و آله و أولاده .

كتاب چهارم از بخش چهارم از كتاب الاغراض الطبية و المباحث العلائية

اندر ياد كردن ادويهء مفرده و ياد كردن طبع و فعل و منفعت و مضرّت و خاصيت هر يك و اندرين كتاب جز داروهاء معروف و مستعمل و آزموده ياد كرده نيايد و اما داروهاء غريب كه نام آن مشكل است و ماهيت آن معلوم نيست و داروهاء كه بسيار منفعت و مجرب و مستعمل نيست كتاب را بذكر آن دراز نكنيم تا ملال نيارد و اين كتاب سه جزو است .

جزو اول اندر داروهاء غذائى به ترتيب حروف جمل .

جزو دوم اندر داروهاء حيوانى هم به ترتيب جمل .

جزو سيم اندر داروهاء مطلق نباتى و معدنى .

و اميد بفضل يزدانى است كه از خطا و زلّت نگاه دارد و توفيق هداية ارزانى دارد و هو الموفق و المعين .

جزو نخستين از كتاب چهارم اندر ادويهء مفرده اندر داروهاء غذائى بر حروف جمل

حرف الالف

الارز

: ، بگرمى و خشكى ميل دارد و خشكى اندر وى ظاهرترست و اندر غذا دادن از گندم كمتر است ، لكن غذا نيك دهد و طبع باز دارد ، خاصه اگر با پوست بريان كنند ، و بشير پخته غذا بسيار دهد و طبع باز نگيرد ، خاصه اگر با روغن بادام و شكر خورند ، و اگر كسى را از شير مانعى باشد ، بشير سبوس بزند .

الاطريَّه

: رشته با گوشت پخته و بىگوشت نيز گرم و تر است و دير گوارد ، از بهر آنكه در وى خميرمايه نكنند ، خداوند سرفه و درشتى سينه و كسى را كه خون از گلو برآيد سود دارد ، خاصه اگر به عصارهء برگ خرفه بزند و طبع را نرم دارد .

الاجّاص

: آلوسياه ، سرد و ترست اندر درجه دوم ، تپش دل گرم را بنشاند و آنچه نيك پخته باشد ، اسهال صفرا كند و آب سرد خوردن پس از وى بر اسهال يارى دهد ، و آنچه شيرين بود ، معده را نيك بود ، و اندر آلو