الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٤٨٩
صفت آبهاء قابض
بنفشه سود دارد .
و اگر گوگرد بسايند و اندر شراب بجوشانند و از آن شراب اندك‌اندك مىخورند ، سود دارد و آب آهنگران سود دارد و الله اعلم .
باب ششم از گفتار هفدهم از كتاب معالجات اندر بول خون و علاج آن
باب ششم از گفتار هفدهم از كتاب معالجات اندر بول خون و علاج آن
اسباب بول خون ، بسيارى خون باشد اندر تن يا گشاده شدن رگى ، يا بيشتر چيزى گرم و تيز خوردن چون نبيذ و فرفيون ، يا برداشتن چيزى گران و زخمى آمدن و رگى گسسته شدن ، يا بسيارى جماع ، يا آغشته شدن رگها اندر رطوبتها و گشادن سر رگى از رگها بسبب ترى و آغشتگى ، يا طرقيدن رگى بسبب سوء المزاج سرد و خشك ، و صعبى كزاز .
علامات بول خون ، اگر سبب بسيارى خون باشد ، گاهى با بول آميخته آيد و گاهى خون صرف آيد و بسيار آيد .
و اگر سبب ، طعام و داروى تيز بود يا زخمى و آسيبى بود يا بسيارى جماع بود ، اسباب آن گواهى دهد و خون گرم و سوزان آيد .
و اگر سبب ، رطوبت باشد علامتهاء آن ظاهر باشد و اندك‌تر آيد .
و اگر سبب ، كزاز و بادها بود ، سبب ، علامت آن بود .
و آنچه از گرده آيد بسيارتر از آن آيد كه از مثانه ، از بهر آنكه اندر گرده رگها بسيارترست و از منش گشتن خالى نباشد .
و گاه باشد كه علقه بسدّه بسته بيرون آيد .
و آنچه از قرحه آيد اگر از گرده آيد با ريم آميخته باشد ، و علامتهاء قرحه اندر باب جدايگانه ياد كرده آيد .
علاج آن ، اگر مانعى نباشد از هر دو دست رگ باسليق بگشايند و باندازهء قوّت ، خون بيرون كنند .
و شراب عنّاب و شراب خشخاش دهند و در اوّل هيچ شراب قابض ندهند ، از بهر آنكه خون بسته شود و علقه گردد و رنج آن بزرگ باشد ، و سپستر اقراص كهربا و اقراص شبّ و شراب مورد مىدهند و اندر آبهاء قابض مىنشانند و ضمادهاء قابض برمىنهند .
صفت آبهاء قابض
صفت آبهاء قابض
برگ مورد و مازو و گلنار و گوز سرو و انارپوست و گل سرخ اندر آب بپزند .
و بگيرند عدس مقشّر و آبى كوهى و سيب كوهى و حبّ الآس و خشخاش و اقاقيا و سماق و عصارهء برگ مورد تر ، بسرشند و برنهند .
و اگر سبب زخمى بود ، گل ارمنى و صبر و مرّ و حضض و اقاقيا به سركه و گلاب ، تر كنند و بسرشند