الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٤١٧
باب پانزدهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر اضطراب معده و سرگشتن
فواق باز دارد ، و انگشتان دست و پاى بستن ، سود دارد .
نيم درم جندبيذستر با سركه فواق بلغمى زايل كند . و اگر سبب خشكى باشد ، علاج آن علاج تشنّج خشك باشد .
و علاج آماس اندر موضعش ياد كرده آيد ، و الله اعلم .
باب چهاردهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر آروغ بسيار و علاج آن
باب چهاردهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر آروغ بسيار و علاج آن
آروغ از باد غليظ خيزد يا از ضعيفى معده ، و اسباب ضعف معده و علامات و علاج آن ياد كرده آمدست .
و هرگاه كه آروغ بسيار گردد ، طعام را بفم معده برآرد ، ناگواريده بماند ، از بهر آنكه قوّت گواريدن اندر قعر معده است و كار فم معده تقاضاء غذاست .
و اگر باد اندر معده بماند و آروغ برنيارد ، بيم باشد كه استسقاء طبلى توّلد كند .
علاج آن ، اگر سبب ، خلطى بلغمى باشد يا خلطى سودائى ، قى بايد فرمود و حبّ الافاويه كه اندر باب پنجم ازين گفتار ياد كرده آمد بدهند .
پس معده را بفلافلى و فنداديقون و زنجبيل پرورده قوّت دهند .
و اگر برناآمدن آروغ ، معده را برنجاند ، سعتر و سذاب و پوذنه و زيره و نانخواه و كرويا و انيسون و قرنفل با گلنگبين مىبايد خاييدن ، و سجزينا و گوارش و فنداديقون ، سود دارد و الله اعلم بالصواب .
باب پانزدهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر اضطراب معده و سرگشتن
باب پانزدهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر اضطراب معده و سرگشتن
اين عارض ، حركتى باشد اندر معده كه مىخواهد كه چيزى از خود دفع كند و نتواند .
اسباب آن يا از ضعيفى معده باشد ، يا طعامى ناموافق ، يا مادهء بد اندر معده .
و آنچه از جهت مادّه باشد ، يا اندر ميان طبقهاء معده باشد و معده آن را تشرّب كرده بود ، يا بر سطح معده آلوده باشد ، يا اندر فضاء معده ريخته .
و مادّه ، بلغم بود ، يا صفرا ، و يا اندر فم معده باشد ، يا اندر قعر معده .
علامات آن ، اگر معده مادّه را تشرّب كرده باشد ، سستى و منش گشتن دايم بود و قى نيفتد ، و اگر بر سطح معده آلوده باشد همچنين باشد .
و اگر با منش گشتن ، دهان طلخ باشد ، ماده صفراست .
و اگر لعاب از دهان