الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٤١٣
باب دهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر علت جوع البقرى
با نخود و شبت و اندكى زيره بپزند تا مهرّا شود ، و گوشت از شوربا دور كنند ، و كبوتربچه و مرغ فربه در وى بپزند تا مهرّا شود ، و اندكى دارچينى و خولنجان و عود هندى گرفته درافكنند ، ازين شوربا چندانكه خواهد بدهند .
و اگر شراب از انگور كوهى كرده باشند با وى بياميزند معده را گرم كند و ترشى خلط سودا از معده باز دارد .
و علاج سپرز ، و داغ كردن آن سود دارد .
و آنجا كه علامت سوء المزاج سرد ظاهر شود ، نخست قى فرمايند ، پس ايارج فيقرا دهند .
و غذا ، كبك و تذرو و درّاج بريان‌كرده ، و شوربا كه ياد كرده آمد با زيره و كرويا و دارچينى و كمونى و سجزينا و دواء المسك و ترياق بزرگ سود دارد .
و اگر طبع نرم باشد ، معجون كندر .
و آنجا كه علامت سوء المزاج گرم و تحليل و تخلخل ظاهر شود ، روغن مورد طلى كنند ، و اندر آب سرد نشاندن و شراب ترشى ترنج و شراب ليمو دادن .
و غذا مصوص و فسرد و هلام از گوشت گوساله و بطون گاو .
و آنجا كه سبب ، نزلهء باشد منع آن و علاج آن بايد كرد .
و آنجا كه سبب ، تولّد كرم باشد ، علاج اندر موضعش ياد كرده آيد .
باب دهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر علت جوع البقرى
باب دهم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر علت جوع البقرى
اين علّت را جوع البقرى از بهر آن گويند كه گاو را بسيار افتد ، و اين علّت از پس شهوت كلبى افتد و اين گرسنگى همه اندامها باشد و معده طعام نخواهد و طبع نرم باشد و رگها بدان سبب تهى گردد و قوّت برود و بيمار بيهوش مىگردد .
و گاه باشد كه سبب بيهوش گشتن بيمار بلغم زجاجى باشد بىطعم ، فم معده را گرانى كند و مزاج او را تباه كند و قوّت جاذبه از كار باز دارد و شهوت را بميراند و بدان سبب اندامها گرسنه بماند ؛ و بسبب گرسنگى اندامها و ناخواستن معده طعام را ، قوت ساقط شود و غشى افتد .
علاج آن ، علاج اين علّت مشكلست از بهر آنكه باستفراغ و پاك كردن معده حاجت افتد و ضعف و غشى از استفراغ باز دارد .
تدبير صواب آنست كه قوّت نگاه دارند و تدبير آن كنند كه شهوت پديد آيد ، چنان كه اندر باب هفتم ياد كرده آمدست ازين گفتار .
و ماء اللحم و سكباجى بدين صفت در حلق مىچكانند :
بگيرند