الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٨

باب هشتم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر ضعيفى شهوت طعام اندر معده

سبب آن بسيارى سودا باشد كه از سپرز بمعده آيد .

علامات آن ، اندر فم معده سوزشى باشد و چون طعام خورده شود لختى زايل شود .

و بسيار كسان باشند كه پس از چند ساعت كه طعام خورده باشند ، درد معده بىقرار شود و تا قى نكنند و چيزى ترش برنيارند ، درد معده قرار نگيرد و سبب آن خلط سودا باشد اندر قعر معده ، و اندر وقت هضم با طعام بياميزد و بسيار گردد و بفم معده برآيد و درد آغاز كند .

علاج آن ، نخست قى بايد فرمود بداروى قوىتر چون خربق سپيد .

خربق را بترب اندر نشانند و يك شبانروز بنهند يا بيشتر ، پس آن ترب را پاره كنند و خربق دور كنند و ترب اندر سكنگبين عسلى فرغار كنند يك شبانروز ، پس آن سكنگبين با طبيخ شبت و لوبيا سرخ بدهند و از آن ترب نيز لختى بدهند و بر آن قى كنند . و از پس قى بحبّ اصطمخيقون استفراغى ديگر كنند و اين قرص به كار دارند .

صفت اين قرص : بگيرند انيسون رومى ، تخم كرفس از هر يكى پنج درم ، افسنتين رومى ده درم ، سليخه بيست درم ، مر ، جندبيذستر ، فلفل ، افيون از هر يكى دو درم و نيم ، بكوبند و ببيزند و اقراص كنند ، شربتى يك درم و الله اعلم .

باب هشتم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر ضعيفى شهوت طعام اندر معده

باب هشتم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر ضعيفى شهوت طعام اندر معده

اسباب ضعيفى شهوت طعام ، سوء المزاج گرم است و ساده با ماده ، يا استغناء تن از غذا ، يا بسته شدن مسام از تحليل يافتن فضول يا جذب ناكردن جگر ، كيلوس را از معده .

و اين حال بيشتر از پس اسهال خون باشد تا جگر بدان سبب ضعيف شود و قوّت شهوت و قوت جاذبه همه تن ضعيف گردد ، و علاج آن عسر باشد يا نيامدن قدرى سودا كه راتب است هر روز ، كه از سپرز بمعده آيد و شهوت را بجنباند و معده را بزدايد و آن خلط لزج پاك كند .

هر گاه كه اندر آن منفذ كه ميان سپرز و معده است سدّه افتد ، راتب باز افتد و معده را تنبيه نكند و آلودگى بر سطح او بماند ، بدان سبب شهوت ضعيف گردد .

يا ضعيف شدن اندامها و رگها باشد از جذب غذا و مزيدن آن تا بدان سبب تقاضاء غذا بمعده