الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٧
باب هفتم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر درد معده كه از سودا باشد
علاج آن ، از طعامهاء بادانگيز و طعامهاء ترىفزاى پرهيز بايد كرد و اندر خوردنيها ترتيب نگاه بايد داشت ، چنان كه اندر كتاب حفظ الصحه ياد كرده آمدست .
و اندر طعامها زيره و دارچينى و كرويا و سعتر و سير و انگدان به كار داشتن .
و طبع را بحقنه تيز فرو آوردن و اندر حقنه ، زيره و باديان و تخم كرفس و دوقو و كاشم و جندبيذستر به كار داشتن .
و بادى كه سخت غليظ باشد ، نمك گرم آن را تحليل كند و شيشه يا كدو كه به آتش برنهند در حال درد بنشاند .
و شربت جلّاب گرم ، انيسون ، سعتر ، مرزنگوش ، مصطكى اندر وى پخته موافق بود .
و آنجا كه ماده سخت غليظ باشد ، نخست طبع را بحقنهء تيز فرود بايد آورد ، پس چيزها تحليل‌كننده دادن ، از بهر آنكه بيم باشد كه ماده باز بجنبد و تحليل نپذيرد و درد زيادت شود .
و روغن سذاب و جندبيذستر و فطراساليون و زيره و حبّ الغار اندر وى جوشانيده بر فم معده ماليدن سود دارد .
و اگر نفخ سودايى بود ، سذاب و تخم كرفس و مرزنگوش و دوقو و حبّ الغار و شبت و بابونه و جعده اندر سركه بجوشانند و اندر آن سركه تكميد كنند .
و سجزينا و فنداديقون و معجون حبّ الغار و معجون ابهل و گوارش كندر و گوارش انگدان سود دارد .
و از معجونهاء بزرگ چون مثروديطوس و ترياق بزرگ دادن صواب باشد ، لكن اين معجونها پس از استفراغ دهند .
و استفراغ نخست بحقنه كنند ، پس بداروى مسهل ، و حبّ سكبينج اندرين باب نافع است .
صفت حب يكنجبين
صفت حب يكنجبين
صبر و سكبينج و مقل و غاريقون ، راستار است حب كنند ، شربتى از دو درم تا سه درم اندر آب گرم .
و اگر مزاج اصلى سرد باشد ، پيش از طعام مقدار ده درم يا كمتر شراب كهن بخورد ، پس طعام خورد و اندر طعام ، زيره و سعتر و مانند اين مىبايد كرد تا بادها تحليل پذيرد .
و بسيار باشد كه چيزى خنك ، خلط رقيق را و خلط شور بلغمى را فرو آراماند و از تحليل باز دارد و بدان سبب بادها ساكن شود ، و گمان افتد كه مزاج گرمست و چيزى خنك سود مىدارد ، و حال بر خلاف آن باشد .
باب هفتم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر درد معده كه از سودا باشد
باب هفتم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر درد معده كه از سودا باشد