الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٥
باب پنجم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر سوء المزاج سرد با ماده اندر معده و علامات و علاج آن
نرم و طعام ناگوارنده بيرون آيد .
علاج آن ، بعلاج چيزهاء گرم و تر بايد داد ، چون شير و انگبين و شراب ريحانى بمزاج اندك و روغن مصطكى و مانند آن .
و اندر طعام ، زيره و نانخواه و دارچينى و پلپل و انگدان و انگزد و سير و كرويا درافكنند .
و هر بامداد گلنگبين عسلى اندر آب باديان ؛ و از معجونها فنداديقون و دواء المسك و مرّ و سجزينا و فلافلى و ترياق بزرگ و مثروديطوس و معجون كندر سود دارد ، و جلّاب كه اندر وى انيسون و مصطكى و عود و سنبل پخته باشند .
و اگر با سوء المزاج سرد ، خشكى باشد ، خداوند علّت هر روز لاغرتر باشد و دهان خشك باشد و آب كمتر خواهد و آروغ ترش برآيد و طعام بد گوارد ، كشكاب كه اندر وى انيسون پخته باشند با انگبين دهند .
و مرغ خانگى فربه اندر شورباء گندم پخته با دارچينى و سبوساب بانگبين و شير و انگبين ، موافق بود .
باب پنجم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر سوء المزاج سرد با ماده اندر معده و علامات و علاج آن
باب پنجم از گفتار نهم از كتاب معالجات اندر سوء المزاج سرد با ماده اندر معده و علامات و علاج آن
علامات آن ، آنست كه پيوسته دهان پر آب بود و رطوبت لزج مىشود و آروغ و طعم دهان ترش باشد .
و اگر آب دهان بر ترشى آروغ غلبه دارد ، ببايد دانست كه رطوبت بيشترست ، و اگر ترشى آروغ بر آب دهان غلبه دارد .
ببايد دانست كه سردى بيش است .
علاج آن ، قى بايد فرمود بر ماهى شور و ترب : بگيرند تخم ترب و تخم سپندان و تخم جرجير از هر يكى يك درم ، بورهء نان و نمك طعام از هر يكى نيم درم ، بكوبند و اندر سكنگبين عسلى بسرشند و بدهند ، و بر اثر آن طبيخ شبت دهند .
و از پس قى ، بر تشنگى صبر كنند و شربتى ميبه گر زنجبيل مربّى بخورند ، و از پس دو روز استفراغ كنند بحبّ اصطمخيقون .
و هر هفته ايارج فيقرا خورد . و اگر رطوبت بسيار باشد ماء الاصول دهند با روغن بادام طلخ و استفراغ بايارج لوغاديا كنند ، و از پس استفراغ هر بامداد گلنگبين دهند با مصطكى ، و عود خام و قرنفل و كمونى و فلافلى موافق باشد .
و اگر خداوند علت ، داروهاء كريه نتواند خورد ، حبّ الافاويه مسهل دهند بدين صفت :