الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٤٠١

باب اوّل از گفتار نهم اندر دشوارى فرو بردن طعام و شراب به حلق و اسباب و علامات و علاج

به آب سرد ماليدن و فم معده بروغن گرم ماليدن و گلاب و ماء اللحم اندر حلق او چكانيدن .

و اگر سبب ، اختناق رحم باشد ، بوى عطر از وى دور بايد داشت ، و بوى چيزى كه معده و مزاج او را موافق بود بوئيدن ، چون اشترغاز و پنير كهن و انكزد و آنچه بدين ماند .

گفتار نهم از كتاب سيم اندر معالجات از كتاب الاغراض الطبية اندر احوال مرى و معده و علاج آن و اين گفتار بيست و دو بابست

گفتار نهم از كتاب سيم اندر معالجات از كتاب الاغراض الطبية اندر احوال مرى و معده و علاج آن و اين گفتار بيست و دو بابست

باب اوّل از گفتار نهم اندر دشوارى فرو بردن طعام و شراب به حلق و اسباب و علامات و علاج

باب اوّل از گفتار نهم اندر دشوارى فرو بردن طعام و شراب به حلق و اسباب و علامات و علاج

سبب دشوارى فرو بردن طعام و شراب به حلق ، يا آماس مرى باشد يا آماس همسايهء او ، چنان كه اندر خناق باشد يا ضعف قوّت ، چنان كه اندر بيماريهاء آخر حاده باشد ، يا نوعى از انواع سوء المزاج ؛ يا خشك شدن رطوبتى اندر وى بسبب حرارت و غير آن ؛ يا بيرون آمدن مهرهء از مهرهاى گردن از جاى خويش ، يا قرحه و بثره اندر وى .

علامات آن ، آنچه سبب آن سوء المزاج باشد ، اندك‌اندك پديد آيد .

و آنچه سبب آماس گرم باشد ، از تب خالى نباشد ، و با آماس سرد ، تب نباشد . و آنچه سبب آن بثرهء و قرحهء باشد ، از گذر طعامهاء ترش يا شور يا قابض ، رنج باشد و از طعام نرم كمتر .

علاج آن ، آنچه اندر آخر بيماريها افتد ، علاج دشوار پذيرد ، جز آن تدبير نباشد كه قوّت را يارى دهند و بر پس گردن موم روغن مىمالند .

و سوء المزاج گرم و خشك را هم بموم روغن ماليدن و آب گشنيز تر و آب كوك ماليدن و ماء الشعير و مانند آن تجرّع كردن .

و سوء المزاج سرد را روغن ترب و روغن بلسان و روغنهاء گرم با مشك ماليدن .

و سوء المزاج تر را با نيسون و مصطكى و سنبل و بهمن سرخ و سپيد و كندر و مانند آن علاج كردن و ايارج فيقرا دادن .

و خواجه ابو على سينا رحمه الله مىگويد ، انگدان اندرين باب نافع است .

و سوء المزاج خشك را پيه مرغ و پيه بط ماليدن سود دارد ، و مسكه و كشكاب دادن ، و اندر هر مزاجى غذائى موافق آن مزاج دادن .

و امّا