الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٦
نفس انتصاب
اندر آب باران پخته ، اندرين علت سود دارد ، و پيش از طعام خوردن طبع را نرم دارد .
و شراب رقيق ريحانى مقدارى اندك مادّه را بپزاند و بجاى آب ، ماء العسل با جلّاب خورد .
و ميان طعام خوردن و آب خوردن ، كمترين دو ساعت صبر كردن سود دارد .
و از پس طعام خواب زيان دارد ، و خواب روز سخت زيان دارد .
و ماليدن سينه و پهلوهاء سينه بخرقهء درشت ، ماليدن معتدل و رياضت معتدل سود دارد .
و چيزى خواندن و بتدريج آواز بلند كردن سود دارد .
و امّا تدبير طبع نرم كردن ، نخست بداروء مفرد ، نرم بايد كردن چون سكبينج و زراوند گرد ، و قنطوريون و اسقيل بريان‌كرده .
امّا زراوند ، هر بامداد چهار دانگ با يك وقيه ميپخته بدهند . و سكبينج از چهار دانگ تا يك مثقال اندر آب سذاب حل كنند و بدهند .
و اسقيل همچندان با انگبين بسرشند و بدهند .
و قنطوريون اندر آب بپزند و آب او با مىپخته ، گر با انگبين بدهند .
اگر علت كهن باشد قنطوريون باريك و اگر تازه باشد ، غليظ .
و هر گاه كه بدين مفردات ، كار برنيايد ، داروهاء مركب دهند بدين صفت : غاريقون چهار دانگ و نيم ، شحم حنظل دانگى و نيم ، ربّ سوس چهار دانگ ، حبّ كنند و بدهند .
و اگر اندر سينه حرارتى باشد ، بگيرند : بنفشه ، ربّ سوس از هر يكى يك درم ، غاريقون نيم درم ، كثيرا نيم دانگ .
و حبّها كه اندر دهان دارند كه سينه پاك كند بدين صفت : عاقرقرحا و علك الانباط كوفته و بيخته با اندكى بيرزد بسرشند و حبّ كنند .
و لعوق اسقيل سخت نافع است ، هر بامداد يك كفچه بدهند .
صفت لعوق اسقيل : اسقيل تر اندر انگبين مصفّى بپزند و به كار دارند .
صفت لعوقى ديگر نافع : بگيرند تخم اسفندان و كنجد بىپوست از هر يكى سى درم ، زوفاء خشك هفت درم ، بكوبند و بانگبين بسرشند هر بامداد يك كفچه بدهند .
و اگر قى كنند بداروهاء لطيف كند صواب باشد :
بگيرند خردل و نمك طعام از هر يكى يك درم ، بوره نيم درم ، نطرون دانگى ، انگبين يك وقيه ، بكوبند و بسرشند و اندر آب نيم‌گرم حل كنند و بدهند .
و چهار درم بوره و دو درم تخم اسپندان اندر پنج وقيه ماء العسل بدهند