الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٥

باب چهارم از جزو سيم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر تغيّر لون دندان

دندان كرم بود ، تخم گندنا و تخم فنك كه بتازى بزر البنج گويند راستار است بكوبند و با موم بسرشند و دود كنند و دهان زبر آن دارند تا دود بدندان برآيد .

و بيخ حنظل و تخم آن دود كردن ، سود دارد .

باب سيم از جزو سيم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر جنبيدن و سستى دندانها

باب سيم از جزو سيم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر جنبيدن و سستى دندانها

سبب جنبيدن و سستى دندان ، يا بسيارى رطوبت باشد اندر بيخ دندان ، يا سوء المزاج خشك و لاغر شدن دندانها ، چنان كه پيران و ناقهان را افتد ، يا گوشت بن دندانها خورده شود ، يا زخمى و آسيبى رسد .

علامات آن ، آنجا كه سبب ، بسيارى رطوبت باشد ، دندانها فربه باشد و سببهاء ديگر خود ظاهر باشد و سبب ، علامت باشد .

علاج آن ، از بسيار گفتن و چيزى سخت خاييدن پرهيز كند و آن را بدست و زفان نجنباند .

و اگر سبب ، بسيارى رطوبت باشد سكبينج و برگ سرو اندر آب بپزند و بدان آب مضمضه كنند .

و بگيرند سماق و پوست انار ترش و ميان هليلهء زرد ، و سك و گل سرخ و گلنار و گزمازو و شبّ يمانى راستار است كوفته و بيخته اندر بن دندانها كنند .

باب چهارم از جزو سيم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر تغيّر لون دندان

باب چهارم از جزو سيم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر تغيّر لون دندان

سبب تغيّر لون دندان ، يا بخارى باشد كه بر ظاهر نشيند و دندان بدان آلوده شود ، يا خلطى بد اندر گوهر دندان گذر يابد و غذاء او گردد .

علاج آن ، بخارها را بمسواك و سنون زايل كنند .

و اگر بخارها بافراط باشد ، نخست استفراغها كنند بايارج فيقرا و قوقايا و حبّ صبر ، پس سنون به كار دارند .

صفت سنون : بگيرند سعتر پنج درم ، سنبل دو درم ، پلپل ، قسط ، زراوند گرد از هر يكى سه درم ، كفك دريا ، مسحقونيا ، شخار ، سنباده ، نمك هندى از هر يكى دو درم ، بكوبند و ببيزند و به كار دارند .

اگر دندان سياه شود ، بگيرند قنبيل ده درم ، پلپل چهار درم ، حماما سه درم ، ساذج هندى دو درم ، مازوى سوخته از هر يكى دو درم