الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٠
باب ششم از جزو دوم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر علاج ملاژه و اسباب آن
بعضلهاى زفان فرود آيد ، يا خشكى كه از تبهاى محرقه اندر عضلهء زفان تولّد كند بسبب تحليل رطوبت اصلى . و بسيار باشد كه عضلهاء حنجره مسترخى شود يا تشنج كند و بدان تشنج آواز دادن و آغاز كلمتها ، دشوار گردد .
علاج آن استرخا و علاج تشنج امتلايى و تشنج خشك و علاج قرحه و خوره و علاج آماس ، جمله ياد كرده آمدست .
و علاج فضله كه اندر آخر سرسام بعضله زفان فرود آيد ، علاج آماس است .
و علاج خشكى كه بسبب تحليل رطوبت اصلى تولّد كند اندر آخر تبهاء محرقه ، علاج تشنج خشك است . و علاج حنجره ، علاج زبانست ، الّا آنكه علاج زفان ، مضمضه است و علاج حنجره ، غرغره .
و ديگر آنكه هروقت كه سخن آغاز خواهد كرد ، نخست دم باز كشد و مددى از هوا بستاند تا حنجره را بقوّت بتواند جنبانيد .
باب پنجم از جزو دوم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر ضفدع كه بر زفان پديد آيد
باب پنجم از جزو دوم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر ضفدع كه بر زفان پديد آيد
ضفدع ، غدّه سخت باشد كه اندر زير زفان پديد آيد و اين علت را اين نام از بهر آن نهادند كه لون او آميخته است از لون زفان و سبزى و رنگها همچون لون ضفدع .
و ضفدع را اندر خراسان وق گويند ، و غوك نيز گويند .
علاج آن ، داروهاء تحليل‌كننده برمىبايد نهاد ، چون نمك و سركه و نوشادر و زنگار و زاك .
و اگر بدين زايل نشود ، داروهاء قوىتر از داروهاء قلاع بربايد نهاد ، و رگ زير زفان زدن .
و كودكان را سعتر و انارپوست و نمك برنهند و اندر زير زفان مالند و زاك سوخته و سورنجان بسپيده خايهء مرغ بسرشند و طلى كنند .
باب ششم از جزو دوم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر علاج ملاژه و اسباب آن
باب ششم از جزو دوم از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر علاج ملاژه و اسباب آن
ملاژه لغت شهر منست و بتازى اللهاة گويند .
و بيمارى آن آماسى باشد كه اندر وى پديد آيد بسبب نزلهء كه از دماغ به دو فرو آيد ، يا مسترخى گردد و بر سر حنجره و حلق بنشيند .
و مادهء آماس ملاژه ، مادهء آماس زفان باشد ، و علامتها همان ليكن اينجا