الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٠

باب اول از گفتار چهارم از كتاب معالجات اندر آفتها كه اندر حسّ بويايى افتد

از زخمى بگيرند صبر و اقاقيا و مر و كندر به سركه و سپيدهء خايهء مرغ بسرشند و طلا كنند و مغز نان اندر ماء العسل بپزند و طلا كنند سودمند بود . و اللّه اعلم .

گفتار چهارم از كتاب سيم اندر معالجات از كتاب الاغراض الطبية اندر احوال بيماريهاء بينى و اسباب و علامات و علاج آن و اين گفتار پنج بابست

گفتار چهارم از كتاب سيم اندر معالجات از كتاب الاغراض الطبية اندر احوال بيماريهاء بينى و اسباب و علامات و علاج آن و اين گفتار پنج بابست

باب اول از گفتار چهارم از كتاب معالجات اندر آفتها كه اندر حسّ بويايى افتد

باب اول از گفتار چهارم از كتاب معالجات اندر آفتها كه اندر حسّ بويايى افتد

آفتها كه اندر حسّ بويايى افتد سه نوعست : يا باطل شود يا ضعيف ، يا از حال طبيعى بگردد و پيوسته بوى ناخوش ويرا خوش آيد و از بوى خوش بگريزد ، و يا پيوسته بوى ناخوش مىآيد بىآنكه از بيرون به دو مىرسد .

و اسباب اين آفتها ، يا سدّه باشد يا سوء المزاج ساده ، گر با ماده .

امّا سبب سدّه يا مادهء زكام باشد يا گوشت فزونى يا آماس .

و سبب تغيّر حاست از حال طبيعى ، مادهء غريب باشد عفن گشته يا ريش كهن يا ناصور كهن .

علامات آن ، امّا علامت سدّه و زكام ، گرانى آوازست و دشوارى دم زدن از راه بينى .

و آنجا كه منفذ بينى گشاده باشد و حسّ بوى نمىيابد ، ببايد دانست كه سدّهء زندرون مصفاة است ، و مادهء سردست يا خام .

و آنجا كه سدّه نباشد و حس ضعيف شود يا باطل ، از حال طبيعى بگردد ، ببايد دانست كه سبب اندر دماغست ، علامتهاء سوء المزاج ساده و با ماده ببايد جست ، چنان كه اندر بيمارى دماغ ياد كرده آمدست .

و اگر بوى ناخوش پيوسته يافته مىشود ، ببايد دانست كه مادهء عفن اندر منفذ بينى است ، و گند بينى هم علامت مادهء عفن باشد يا علامت ريش كهن و باسور كهن .

و اگر بيمار اندر بيمارى حاده بوى مشك يابد يا بوى وحل يا بوى روغن گاو و علامتى ديگر از علامتهاء بد ظاهر شود ، حال بد باشد .

علاج آن ، امّا سدّه ضعيف را شونيز به سركه تر كنند يك شبانروز ، پس بريان كنند و بكوبند و در خرقهء بندند و مىبويند و بخار سركه كه از سنگ تافته برآيد و بخار سبوس كه اندر سركه پخته باشند .