الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٧
باب پنجم اندر بيان كردن ريش گشتن گوش و چگونگى معالجات آن
و نمك گرم‌كرده .
و اگر اميد پزانيدن باشد ، پيه روباه گداخته با پيه بط و پيه مرغ خانگى با مرهم باسليقون اندر چكانند .
پيه بز و انگبين و مىپخته و زوفا از هر يكى راستار است بسرشند و گرم كنند و اندر چكانند .
و اگر سر كند و بگشايد ، علاج ريش كنند .
باب پنجم اندر بيان كردن ريش گشتن گوش و چگونگى معالجات آن
باب پنجم اندر بيان كردن ريش گشتن گوش و چگونگى معالجات آن
ببايد دانست كه چون گوش ريش شود اوّلا تدبير لطيف بايد كردن و از غذاهاء ناپسنديده و مبخّر پرهيز كردن و مادّه را بغرغره و عطسه بجانب ديگر كشيدن ، خاصه پس از آنكه استفراغى كرده باشد .
و ريم و زرداب كه مىپالايد باز نشايد داشت ، لكن مىبايد شست .
و به چيزى بايد شست كه در وى قوّت زدودن و قوت بازداشتن باشد . اعنى چيزى كه در وى جلى باشد و قوت ردع ، چون عصارهء برگ زيتون با عسل و چون طبيخ برگ مورد و گل سرخ با انگبين .
و شستن چنين باشد كه اسفنج ، گر پنبه بدان تر مىكنند و سطح ريش بدان پاك مىكنند برفق .
و اگر ريش زندرون منفذ او باشد ، قطره‌قطره در مىچكانند و باز بيرون مىكنند .
و اگر قرحه تازه باشد ، شبّ يمانى بر كفچهء آهنين بر آتش نهند تا خشك شود و بكوبند و با مرّ صافى بياميزند راستار است ، و بانگبين بسرشند و به گوش اندر چكانند .
و مرّ و صبر با عسل ، گر با سركه و مرهم اسفيداج يا مرهم باسليقون اندر چكانند سود دارد .
و اگر به آخر برسد و شسته باشد ، ذرور خشك اندر نهند .
صفت ذرور بگيرند صبر ، انزروت ، كندر ، دم الاخوين ، خبث الحديد ، زنگار ، راستار است بكوبند و اندر سركه حل كنند ، و پليته بعسل آلوده كنند و بدين داروها اندر گردانند ، و نيم گرم به گوش فرو نهند .
و اگر ريش گردد و درد كند ، صبر و مر و زعفران با روغن بادام يا روغن گل اندر چكانند .
و اگر ضرورت باشد اندكى افيون با وى بياميزند .
و اگر ريش دور فرو رفته باشد و تباه باشد و منفذ آواز فراخ گشته و چيزى گنده برمىآيد ، قطران بانگبين آميخته و زهرهء غراب با شير زنان و زهرهء سلحفاة با شير زنان اندر چكانند .
و فتيله از قردمانا و نطرون و گوشت انجير از تخم پاك كرده