الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٦
تنگ شدن ثقبهء عنبيه
مغسول و نشاسته از هر يكى يك درم ، شياف ماميثا ، طين مختوم از هر يكى نيم درم ، مرواريد دو دانگ . و هر شب سپيدهء خايهء مرغ با زرده و روغن گل ، بر پشت چشم نهادن نافع بود و الله اعلم .
باب هفتم از گفتار دوم از كتاب معالجات اندر بيماريها كه اندر طبقه عنبيّه افتد
باب هفتم از گفتار دوم از كتاب معالجات اندر بيماريها كه اندر طبقه عنبيّه افتد
انتشار
انتشار
فراخ شدن ثقبه عنبيه را انتشار گويند ؛ از بهر آنكه هرگاه كه ثقبه فراخ گردد ، نور بصر پراكنده شود .
و سبب آن ضربهء و سقطهء بود ، يا صداع صعب ، يا خشكى بر عنبيه غلبه كند ، يا بيضيه بسيار گردد ، آماسى افتد ، و اين با تب باشد و با صداع و ضربان .
علاج آن ، اما آنچ از پس ضربه و سقطه افتد ، علاج دشوار پذيرد ، نخست رگ بايد زد و بر پس سر حجامت كردن ، و بر صدغ شياف ماميثا و صندل طلى كردن .
و چشم بگلاب سرد كرده شستن ، و آرد باقلى و آرد جو به آب بيد يا به آب برگ خرفه بر پشت چشم ضماد كردن ، و زردهء خايه مرغ و روغن گل برنهادن .
و علاج آنچه از پس صداع افتد ، علاج آب فرود آمدن است .
و آنچه سبب آن بسيارى رطوبت بيضيه باشد استفراغ كردن بايارج فيقرا و قوقايا صواب بود .
و رگ گوشهء چشم و رگ صدغ زدن و شياف مرارات كشيدن و سل كردن و به آب دريا نشستن .
و آنچ سبب آن خشكى باشد ، شير زنان بر سر دوشيدن و روغن بنفش اندر بينى چكانيدن .
تنگ شدن ثقبهء عنبيه
تنگ شدن ثقبهء عنبيه
اسباب آن يا رطوبت بود كه بر عنبيه مستولى گردد و بدان سبب مسترخى شود و ثقبه فراز هم نشيند ، چنان كه غربال خشك را تر كنند و دوالهاى آن مسترخى گردد و چشمهاء غربال تنگ شود تا خشكى كند و فراز هم آيد ؛ يا رطوبت بيضيه كمتر شود ، مددى كه عنبيه را بايد از وى باز افتد ؛ و اين نوع پيران را افتد ، و از پس سرسام گرم افتد و چشم ، كوچك‌تر شود .
و خداوند علت از اشخاص ، اشباح بيند ، يعنى سايه بيند و شكل و رنگ نبيند ، و تدبيرهاء گذشته بر هريك گواهى دهد .
و باشد نيز كه كيموس صلب و غليظ اندر ثقبه گرد آيد و بفسرد و اين‌چنان باشد كه طبيب ثقبه را نتواند ديد .
علاج آن علاج ترى و خشكى در باب گذشته ياد كرده آمد است .