الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٥

صفت سرمهء سودمند

باب ششم از گفتار دوم از كتاب معالجات اندر بيماريها كه در طبقهء قرنيه افتد

باب ششم از گفتار دوم از كتاب معالجات اندر بيماريها كه در طبقهء قرنيه افتد

قرحه و دبيله

قرحه و دبيله

يك نوع آن را بتازى القتام گويند يعنى تاريكى . علامت وى آنست كه بر ظاهر ، سياهى نقطهء چون دودى پديد آيد . نوعى ديگر آنست كه آن را الغمام گويند و اين غور بيشتر دارد ، علامت نقطهء باشد سپيد .

نوعى ديگر آنست كه بر كنارهء سياهى و بر كنارهء سپيدى ، سرخى پديد آيد ، قرحه ، چون مشتركى باشد ميان سياهى و سپيدى ، طبيبان اين موضع را اكليل السّواد گويند .

علاج آن ، بشتاب بكرّات فصد كردن و مسهل دادن و شياف ابيض افيونى كشيدن و بر ساق حجامت كردن ، و اطراف بستن و ماليدن . و اگر پس از استفراغها و فصدها ضربان ساكن نشود ، اميد از علاج پذيرفتن بربايد داشت ، و بشياف ابيض تسكين مىبايد كرد .

و اگر دير پخته شود ، طبيخ حلبه و طبيخ اكليل ملك اندر بايد چكانيد .

و هر گاه كه پخته شود و بگشايد ، بشياف ابيض انزروتى پاك كند و شياف ابيض كه در وى اقليمياء سيم باشد سود دارد ، و پس از آنكه قرحه پاك شود ، شياف ابار بايد كشيد و صدف سوخته و شسته بر سبيل ذرور مىكشند تا قرحه را خشك كند .

و چون قرحه رسته شود ، شياف احمر ليّن كشيدن . و اگر قرحه مورسرج خواهد شد ، علاج بداروهاء قابض بايد كرد .

سپيده كه بر چشم افتد

سپيده كه بر چشم افتد

سبب آن قرحه يا بثره باشد ، و بسيار باشد كه پس از صداع صعب ، سپيده بر چشم پديد آيد .

علاج آن ، آنچ رقيق باشد بعصارهء شقايق و عصاره قنطوريون با عسل و دوده ، زدوده شود .

و بسيار باشد كه به زبان درشت برخيزد ؛ شكر يا نمك بر زبان نهند تا درشت گردد ، پس ديده را بدان زبان بمالند . و شياف اخضر و ذرور مشكين و ذرور معسّل اندرين باب قوى است .

سرطان

سرطان

آماسى است صلب و سودايى و علتى معروفست بر همه اندامها افتد .

علاج آن ، تن از خلط سودا پاك مىبايد كرد و جهد بايد كرد تا آنچه با درد بود ساكن شود و آنچه بىدرد باشد بدان بماندن .

شير تازه خوردن ، سود دارد و اين سرمه كشيدن :

صفت سرمهء سودمند

صفت سرمهء سودمند

بدين كار : توتياء مغسول و شادنج