الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٩

باب اول از گفتار دوم از كتاب معالجات اندر قوانين علاج چشم

آنجا كه غلبهء خون ظاهر باشد ، رگ پيشانى و رگ بينى زدن سود دارد .

و ايارج فيقرا اندر همه انواع شقيقه سود دارد .

و اگر بمشاركت معده باشد ، صبر اندر آب كشنه سود دارد .

و اگر بنوبت باز مىآيد ، پيش از نوبت ، استفراغ بايد كرد بحبّ ايارج و مانند آن .

و زعفران طلى كردن چنان كه خداوند شقيقه بوى زعفران نيابد و با آب بيد بياميزند و ناگاه بيارند و طلى كنند و بمداد طلى كردن سود دارد .

و آن را كه شقيقه لازم گردد ، شريان صدغ سلّ بايد كرد تا علت انتشار تولّد نكند .

تمام شد نصيب اين كتاب از سخن اندر بيماريهاء سر ، و سخن اندرين باب دراز كشيده شد ، از بهر آنكه علاج انواع صداع بقوّت علاج بيماريهاى بسيارست ، چون تب و امراض معده و جگر و غير آن و الله اعلم .

گفتار دوم از كتاب سيم از معالجات از كتاب اغراض اندر بيماريهاء چشم و اين گفتار هشت بابست

گفتار دوم از كتاب سيم از معالجات از كتاب اغراض اندر بيماريهاء چشم و اين گفتار هشت بابست

باب اول از گفتار دوم از كتاب معالجات اندر قوانين علاج چشم

باب اول از گفتار دوم از كتاب معالجات اندر قوانين علاج چشم

ببايد دانست كه قوانين علاج چشم ، بعضى اندر مدبّر كردن داروهاست و اندر پروردن آن ، و بعضى اندر چشم بيمار گشادن و دارو كشيدن ، و بعضى اندر تدبيرهاى صواب فرمودن است .

آنچه اندر مدبّر كردن داروهاست ، آنست كه بدانى كه بعضى داروها را بايد شست و آب سود بايد كرد ، و اين را بتازى تصويل گويند ، چون سادنج و مارقشيثا و توتيا و سنگ سرمه .

و بعضى را نخست ببايد سوخت پس تصويل كردن چون قليمياء زر و قليمياء سيم و جمله زاكها و صدفها و حلزون .

و توفال را و مس سوخته را نخست ببايد شستن ناكوفته به چند آب ، پس بكوفتن و تصويل كردن . و اسفيداج را چند كرّت تصويل بايد كرد تا ترشى و درشتى از وى برود و سنبل را نخست به ناخن براى پاره كنند پس بكوبند و بحرير ببيزند تا چون غبارى فرود آيد .

و اشنه را بدست بمالند تا پوستهاء سياه از وى جدا گردد و سبك شود ، پس آب برچكانند و بكوبند تا چون مرهم شود و به هوا خشك كنند و از آفتاب و غبار نگاه دارند ، پس ديگرباره بكوبند و بحرير فرو گذارند تا چون غبار شود ، اين را مهبّا گويند .

و زنگار را تصويل كنند