الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٧
باب هفتم از جزو ششم از گفتار اوّل از كتاب معالجات اندر صداعى خمارى
صفت ضماد معتدل ، برگ مورد و برگ سرو تر و برگ بيد و برگ خطمى و اكليل ملك بپزند و آب بستانند ، و روغن سوسن و شراب كهن با آن بياميزند و بجوشانند تا اندكى آب كمتر شود و اندكى مر و قصب الذريره و شبّ يمانى و گل ارمنى ، همه كوفته اندر صرّه مىكنند و در اين آب بجوشانند ، و بدست بمالند و بفشارند و خرقه بدين آب تر مىكنند و برمىنهند .
و آنجا كه بتحليل حاجت آيد بگيرند : مرّ يك درم ، كندر يك درم ، صبر سه درم ، مرداسنگ يك درم ، موم پنج درم ، روغن گل بيست درم ، و داروها بكوبند نرم و به سركه ، تر كنند .
و اگر تحليل قوىتر بايد ، شراب كهن برافكنند و بدين موم روغن بسرشند و بر خرقهء طلى كنند نيم گرم برنهند و روغن سوسن با روغن شيرپخت تازه تحليل بهتر كند و بعوض روغن گل ازين روغنها كنند . و اگر دماغ بجنبيده باشد ، دو درم اسطوخودوس بكوبند و با جلّاب بدهند .
و غذا ، مغز مرغ خانگى ، و مغز بره و بزغاله دهند و بر اثر مغز ، آب انار ترش و شيرين دهند .
و اگر جراحت كوچك باشد يا اگر كار بدان باز آيد كه جراحت خشك بايد كرد ، برگ مورد خشك و مر ، هر دو كوفته و بيخته برمىپراكنند .
و اگر جراحت بزرگ باشد و خون بسيار مىرود ، اكسير بن برمىنهند .
صفت اكسيرين ، صبر و انزروت و كندر از هر يكى ده درم ، مر ، دم الاخوين از هر يكى پنج درم ، همه كوفته و بيخته ، بسپيده خايهء مرغ سرشته ، و موى خرگوش بدان آلوده كنند و برنهند يا خشك برمىپراكنند .
و ضمادها و روغنها همه نيم گرم برمىنهند ، الّا آنجا كه اختلاط عقل قوى باشد و الله اعلم .
باب هفتم از جزو ششم از گفتار اوّل از كتاب معالجات اندر صداعى خمارى
باب هفتم از جزو ششم از گفتار اوّل از كتاب معالجات اندر صداعى خمارى
نخست قى بايد فرمود ، بسكنگبين در آب نيم گرم ، و طبيخ شبت و تخم ترب تا معده فارغ شود و اگر قذف ممكن نشود ، يك درم ايارج فيقرا با دانگى سقمونيا گر ، نيم دانگ بدهند تا ايارج بسيار اندر معده نپايد و زود استفراغ كند و حرارتى تولد نكند .
و اگر از ايارج فيقرا مانعى باشد ، آب انار ترش و شيرين با سقمونيا و شيرخشت بايد داد ، و اگر بجاى شيرخشت ، شكر كنند روا باشد .