الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٤
باب اول از جزو سيم از گفتار اوّل اندر علة ماليخوليا
رگ باسليق بايد زد يا اسليم .
و اندر علاج مراقى ، اگر آماسى باشد اندر مراق ، صواب آنست كه حجامت كنند بر مراق و خون تباه بيرون كنند تا جگر را گرم نكند و بخار خون بد بر دماغ نشود و هر روز اندكى ايارج فيقرا دهند با شراب افسنتين .
و آن را كه معده ضعيف باشد ، رگ نشايد زد و هرگاه كه فصد كنند رنگ خون ببايد ديد ، اگر سياه باشد به قدر حاجت بيرون بايد كرد و به قدر قوت ، و اگر سياه نباشد در حال ببايد بست ، از بهر آنكه دليل آن باشد كه ماده هنوز اندر دماغ است و اندر رگها پراكنده نشدست ، رگ پيشانى زدن صواب‌تر و استفراغها بسيار بايد كرد ، و پيش از استفراغ ، شربت و غذاء لطيف و خنك بايد داد ، و گرمابه و آبزن و آسايش فرمودن .
و استفراغ نخست بايارج فيقرا مركب بافتيمون و غاريقون و شحم حنظل بايد كرد . پس بيك هفته مطبوخ افتيمون دادن يا حب افتيمون يا حب اصطمخيقون .
و اگر قوت قوى باشد ، و ماده عسر ، ايارج لوغاديا بايد دادن .
و لوغاديا اندر طبيخ افتيمون بايد دادن و شربت از لوغاديا چهار مثقال با يك درمسنگ نمك درشت سوده و اندر مطبوخ حل كرده .
صفت مطبوخ افتيمون ، هليله سياه ، اسطوخودوس از هر يكى ده درم ، بسفايج پنج درم ، سنامكى هفت درم ، بپزند چنان كه رسمست و بپالايند .
و هر روز يا هر سه روز ، معجون نجاح اندر مطبوخ افسنتين دادن صواب باشد ، يا اندر شراب لسان الثور .
و اگر بجاى معجون نجاح ، نيم درمسنگ غاريقون و دو دانگ نمك نفطى تا نيم درم ، يا پنج درم پانيد كوفته و سرشته بدهند روا باشد .
و افتيمون كوفته با ميويز دانه بيرون‌كرده و كوفته هر بامداد مقدار پنج درم نافع باشد .
و اگر هفت درم افتيمون كوفته با سكنگبين بسرشند و بدهند ، سودا فرو دارد و نافع باشد .
اين همه اندر علاج خونى و سودايى و بلغمى نافع باشد .
ليكن اگر ماده صفرايى باشد ، گرمابه و آبزن فاتر به كار بايد داشت ، و استفراغ بماء الجبن بايد كرد .
و ماء الجبن بسكنگبين افتيمونى بايد ساخت و اندر ميان روزها كه ماء الجبن مىدهند ايارج فيقرا با سقمونيا مركب بايد داد .
و چهار درم اطريفل كوچك با دو درم افتيمون كوفته و يك درم ايارج