الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٢١٤
باب هشتم از گفتار پانزدهم از بخش اول اندر علامتهاء بحرانها
و بحران بيمارى زمستانى مزمن اندر تابستان .
و بحران تبهاى غب محرقه يا به عرق باشد يا بقى يا باسهال .
و بحران محرقه خالصه برعاف باشد ، و بحران سرسام گرم ، بيشتر يا به عرق باشد يا برعاف . و بحران تب بلغمى و تب ربع يا به عرق باشد يا باسهال .
و آماس جگر اگر اندر جانب مقعر باشد ، بحران يا به عرق كند يا بقى يا باسهال و اگر اندر جانب محدب بود يا به عرق باشد يا بادرار بول .
و بحران بيماريهاء سر بيشتر به مخاط باشد يا به دمعه يا به رمص . و بحران بيماريهاء سينه ، نفث باشد .
و بسيار باشد كه يك بيمارى دو گونه بحران كند ، چنان كه تب محرقه گاه باشد كه بحران برعاف آغاز كند ، پس به عرق باز گردد و عرق بسيار ، و باشد نيز كه هم به عرق بحران كند و هم بقى باشد و باشد كه هم رعاف كند و هم قى .
و بسيار باشد كه بيمارى زن حامل باسقاط ، بحران كند و بيمار بدان خلاص يابد . و بسيار باشد كه نشان بحران پديد آيد و بحران باز گردد يا بازپستر افتد .
و باشد كه سبب بازگرديدن بحران ، نزديكى مرگ باشد يا عسرى بحران .
بقراط گويد اندر ابيديميا : انّ الاعراض الّتى يكون فى وقت البحران اذا اظهرت ثمّ لم يكن بحرانا ربّما دلّت على الموت و ربّما دلّت على انّ البحران يعسره . و الله اعلم .
باب هشتم از گفتار پانزدهم از بخش اول اندر علامتهاء بحرانها
باب هشتم از گفتار پانزدهم از بخش اول اندر علامتهاء بحرانها
بحران خالى نباشد از آنكه ماده ميل بر بالا كند و دفع آن برعاف باشد يا بقى يا بدمعه و مخاط و مانند آن . يا بسوى زيرين ميل كند و دفع آن باسهال باشد يا بادرار بول يا به طمث يا به ظاهر پوست ميل كند و دفع آن به عرق باشد يا بجرب و بثرات ديگر يا اثرى كه بر پوست پديد آيد چون بهق و برص و يرقان ، يا به عضوى ميل كند و آماسى و خراجى كند .
و شك نيست اندر آنكه بعضى بحرانها نيك باشد و بعضى بد و هر نوع را علامتها است .
اما علامتهاء ميل كردن ماده بسوى بالا آنست كه ناگاه صداعى و گرانى در سر پديد آيد و سرگشتن و طنين و دوى ، و صدغها ممتلى گردد و خيالهاء گوناگون پيش چشم آيد و گوش ناگاه كر شود و نفس تنگ شود .
و سر پهلوها و عضلهاء شكم به بالا بركشيده شود ، بىدردى .
اگر با اين نشانها ، لب زيرين