الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٤
باب چهارم از گفتار پانزدهم از بخش اول اندر شناختن روزهاء بحران
گويند .
و بحران تمام و نيك جز بوقت انتها نباشد ، و مرگ هم اندر وقت ابتدا و هم در وقت تزايد و هم در وقت انتها باشد ، و هرگز در وقت انحطاط ، نه بحران افتد و نه مرگ .
و هر بحران كه در ابتداء بيمارى افتد ، هلاك‌كننده باشد و آنچه در وقت تزايد باشد اگر نيك بود ، ناقص افتد و اگر بد باشد ، بيمار اندر آن بحران ، سوخت با رنج باشد .
و آنچه اندر وقت انتها بود ، تمام باشد ، يا به يك بار بيمار از خطر بيرون آيد ، يا بيمارى به يك‌باره مستولى گردد و طبيعت عاجز شود .
و هر بحران كه اندر روزهاء بحران افتد ، اوميدوار باشد و آنچه پيشتر از آن افتد ، نشان بسيارى ماده و گران‌بارى طبيعت باشد و با صعوبت بود مثلا اگر انذار روز چهاردهم باشد ، پس اندر روز ديگر افتد پيش از چهاردهم و اگر اين روز بحرانى باشد ، چون روز يازدهم ، اگر بحران نيك افتد ، ناقص باشد ، از بهر آنكه سبب زودى حركت بحران ، بىطاقتى طبيعت باشد .
و بدين سبب است كه اندر بيماريهاء با سلامت ، بحران بوقت خويش باشد ، از بهر آنكه طبيعت بآهستگى ماده را مىپزاند و آنجا بىطاقتى و اضطراب نباشد .
على الجمله ، حركت بحران پيش از وقت انتها ، يا بسبب قوت بيمارى و بىطاقتى طبيعت باشد ، يا بسببى بيرونى كه طبيعت را بىهنگام بجنباند ، چون اعراض نفسانى يا طعامى و شرابى نه بوقت و نه لايق حال .
و اگر اندرين روزى كه بحران نيك ، توقع كند ، علامتى بد پديد آيد ، سخت بد باشد .
و ببايد دانست كه اعراض نفسانى را هم قوت آنست كه بحران را بجنباند و هم قوت آنكه جهت حركت آن بگرداند ، چنان كه اگر عارض خوف باشد ، بحران باسهال باز گردد يا به قى يا بادرار بول .
و اگر شادى باشد ، بحران يا به عرق باشد يا برعاف .
و بسيار باشد كه بيمار اندر اول ، سخت مضطرب باشد ، پس ساكن گردد و بسيار بود كه بيمار ساكن باشد و پس مضطرب گردد و حال وى سخت‌تر شود و اعراضهاء مخوف و غير آن ظاهر گردد .
باب چهارم از گفتار پانزدهم از بخش اول اندر شناختن روزهاء بحران
باب چهارم از گفتار پانزدهم از بخش اول اندر شناختن روزهاء بحران
ببايد دانست كه روزگار بيمارى بعضى روزهاء بحران است ، اين را الايّام الباحوريّه گويند ، و بعضى روزها خبردهنده است كه بحران خواهد بود و كدام روز خواهد بود ، و اين را الايام الانذار گويند و بعضى روزهاست كه اندر ميان اين روزها باشد اين را الايام الواقعة فى الوسط گويند .