الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ١٦٤

باب پنجم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببهاء خشكىآرنده

نهم ، استفراغ بافراط و بسيارى جماع از آن جملت باشد ، از بهر آنكه حرارت گسسته شود ، و روح به تبع استفراغها پرداخته گردد .

دهم ، سدّه ، از بهر آنكه گذرهاء حرارت غريزى بسته شود و بدان سبب بعضى اندامها بهره حرارت نيابد ، سرد شود .

يازدهم ، اندوه عظيم از بهر آنكه حرارت به قعر دل باز گردد و خبه شود .

دوازدهم ، شادى بزرگ ، از بهر آنكه حرارت پراكنده شود .

سيزدهم ، لذت عظيم چون جماع و مانند آن هم از بهر اين سبب .

چهاردهم ، صناعتها كه سردى آرد ، چون خدمت گرمابه كه حرارت را تحليل كند .

پانزدهم ، بسيارى خلط خام اندر تن . و الله اعلم بالصواب .

باب چهارم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببهاء ترىآرنده

باب چهارم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببهاء ترىآرنده

سببهاء ترى فزاينده يازده نوع است :

يكى ، آسودگى و رياضت ناكردن ، از بهر آنكه بدان سبب ، حرارت غريزى نفروزد و هضم نيك نباشد و رطوبتهاء خام تولد كند و فضله تحليل نيابد .

دوم ، بسيارى خواب كه حرارت را ساكن بگذارد و تحليل را باز دارد تا فضله اندر تن بماند و رطوبت زيادت گردد .

سوم ، باز ايستادن استفراغها كه عادت رفته باشد و باز ماندن فضله اندر تن .

چهارم ، استفراغ صفرا تا بدان سبب رطوبتها بيشتر تولد كند .

پنجم ، بسيارى غذا و بسيارى مستى .

ششم ، بسيار خوردن شير و جغرات و ثريد و آنچه بدين ماند ، و بسيار خوردن ميوه تر .

هفتم ، گرمابه پس از طعام .

هشتم ، اندر هواء سرد مسكن ساختن .

نهم ، هواء معتدل ، از بهر آنكه رطوبت را بجنباند و تحليل نكند .

دهم ، نشستن اندر آبهاء خوش ، خاصه هنگام اعتدال هوا .

يازدهم ، شادى معتدل ، از بهر آنكه حرارت را بجنباند و تحليل نكند .

باب پنجم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببهاء خشكىآرنده

باب پنجم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببهاء خشكىآرنده

سببهاء خشكى آرنده يازده نوع است :

يكى ، حركت و رياضت بافراط كه ترى بگدازد و تحليل كند .