الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — الصفحة ١٦٣
باب سيم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببها كه تن را سرد كند
باب دوم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببها كه تن را گرم كند
باب دوم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببها كه تن را گرم كند
سببها كه تن را گرم كند ، يازده است ، ده سبب از آن جمله تن را گرم كند گرم‌كردنى طبيعى ، و يك سبب سوزاننده است و گرم‌كننده ناطبيعى .
اما آنچه گرم طبيعى كند :
اول طعام و شراب معتدل است بمزاج و به مقدار .
دوم ، حركت و رياضت معتدل .
سوم ، ضمادها و طلاهاء معتدل و محجمه بر نهادن و خون بيرون ناكردن .
چهارم ، گرمابه معتدل .
پنجم ، خواب و بيدارى معتدل .
ششم ، خشم معتدل .
هفتم ، شادى معتدل .
هشتم ، ماليدن معتدل .
نهم ، دارو معتدل .
دهم ، اندر آب سرد نشستن ، چنان كه بايد و آن وقت كه باشد .
و سبب گرم‌كننده ناطبيعى ، عفونت است و اين چنان باشد كه حرارتى غريب اندر رطوبتى اثر كند و آن را از مانندگى مزاج تن بگرداند ، اجزاء رقيق را به تحليل خرج كند و باقى را غليظ كند و بسوزاند ، اين را عفونت احتراقى گويند . و باشد نيز كه اجزاء رقيق خرج نكند ، لكن گرم كند و بجوشاند و عفن گرداند .
و گرم كردن طبيعى چنان باشد كه حرارت غريزى اندر رطوبت اثر كند و آن را از اعتدال بيرون نبرد .
باب سيم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببها كه تن را سرد كند
باب سيم از گفتار دوازدهم از بخش اول اندر سببها كه تن را سرد كند
سببها كه تن را سرد كند ، پانزده است :
يكى ، حركت و رياضت بافراط ، از بهر آنكه حرارت به تحليل خرج شود .
دوم ، حركت و رياضت ناكردن و حرارت را ناجنبانيدن تا همچون فرو مرده بماند .
سوم ، بسيار خوردن طعام و شراب و ناگواريدن و رطوبتها تولد كردن .
چهارم ، غذا نايافتن و ماده حرارت غريزى گسسته شدن بدان سبب .
پنجم ، به كار داشتن طعام و شراب و داروهاء سرد .
ششم ، هوا سخت گرم شدن و ضمادهاء گرم و غسل كردن به آبهاء گرم تحليل كننده .
هفتم ، غسل كردن به آبهاء قابض كه مسام را ببندد و پوست را كثيف كند و حرارت غريزى بدان خبه شود و فروميرد .
هشتم ، ضمادهاء سرد بفعل و قوت .