اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٧
طين قيموليا
طين ارمنى
طين ارمنى
گلى است سرخ‌رنگ كه به تيرگى مىزند و اسحق بن عمران گويد سرخى بود كه بسياهى زند و خوشبوى بود و مذاق وى ترابى و به زبان چسبد طبيعت آن صاحب منهاج گويد سرد بود در اول و خشك بود در دويم و گويند سرد و خشك بود در اول بهترين وى دردى است كه در وى رمل نبود و چون سحق كنند و بر زبان نهند بچسبد خون را ببندد و در طاعون خوردن و طلا كردن نافع بود و جراحتها و قلاع را مفيد بود و نزله كه از سر به سينه ريزد و از آن ضيق النفس پيدا شود هيچ دوائى به از اين نبود و مقدار يك مثقال استعمال كنند و سل را مفيد بود به سبب آنكه ريش وى را خشك گرداند و جهت تب وبائى عظيم نافع بود و چنانچه گويند در زمين ارمن وقتى وبائى بود كه چند كس از آن بماندند و باقى تلف شدند و اين چند كس را چون تحقيق كردند اين گل را هميشه خوردندى و اين خاصيت از آنجا معلوم كردند و از بهر آنست كه اطبا به شراب و گلاب فرمايند و اگر تب بود بگلاب و آب سرد و شكستگى استخوان را بغايت مفيد بود و با اقاقيا طلا كردن پوست بواسير از مقعد بيرون آورد و گويند مضر بود به سپرز و مصلح آن گلاب بود و اسحق بن عمران گويد بدل وى طين حجازى بود كه در آندلس معروف است به انجبار و گويند بدل آن مغره است و بعضى گويند طين لاكى بود
طين رومى
طين رومى
مجفف و مقبض بود منع ورمى كه در جغون پيدا شود بكند چون به آب كاسنى طلا كنند و خون از چشم آيد بازدارد
طين شاموس
طين شاموس
گل شامى خوانند طين الكواكب نيز گويند بهترين وى سفيد بود كه بر زبان بچسبد مانند دبق و چون در آب نهند زود حل شود از بلاد يونان از جزيره قبرس خيزد و وى خشك‌تر از طين مختوم بود وى را غسل حاجت نبود در بستن خون خاصيت وى مانند گل مختوم بود و بر ورم ثديين طلا كردن نافع بود در ابتداى نقرس نيز نيكو بود و در نفث دم و قرحهء امعا پيش از آنكه متعفن شده باشد حقنه كنند به ماء العسل و بعد از آن به آب لسان الحمل نيكو بود و اگر با سركهء ممزوج به آب بياشامند نافع بود جهت ورمهاى گرم خاصه در آن عضو كه رطوبت بيشتر بود و سست باشد مانند ثديين و بيضتين و مجموع گوشتها كه سست باشد و معروف به عدد بود و قطع نفث دم بكند چون با گلنار برى بخورند و چون با آب و روغن گل بمالند بر خصيه و ثديين كه ورمى گرم پيدا شود در ايشان ساكن گرداند و قطع عرق بكند و چون با شير بياشامند گزندگى جانوران و ادويهء كشنده را بغايت مفيد بود
طين قبرسى
طين قبرسى
گلى است سرخ گلگون چون در دست بمالند سرخى وى در دست بماند چون بشكنند در اندرون وى رگها زرد بود و چون بر زبان نهند بچسبد بغايت چنانچه بحيله باز توان كرد از زبان جهت مجموع جراحتها و ورمها طلا كردن و جهت شكستگى اعضا و كوفتگى در زمان افتادن از جاى بلند طلا كردن بغايت سود دارد و مقدار مأخوذ از وى پنج درم بود از قول اسحق در سجح امعا و اسهال كبدى مفيد بود و نفث دم و قرحهء امعا را آشاميدن و حقنه كردن مفيد بود جهت دفع ادويهء قتاله چون يك درم از وى بياشامند به آب سرد نافع بود و بدل آن گل مختوم بود
طين قيموليا
طين قيموليا
حجر الرضام خوانند و آن مانند رخام سفيد بود و صفايح بر صفايح و براق و خوشبوى بود و گويند از وى بوى كافور آيد چون تازه بود ديسقوريدوس گويد آن دو نوع بود يكى سفيد و ديگرى فرفرى و وى دسيم بود جالينوس گويد قوت وى مركب بود و در وى تبريدى و تحليلى و از بهر آنست كه چون معمول كنند جزء محلل از وى بيرون شود طبيعت وى سرد و خشك بود و چون با قدرى سركه و آب طلا كنند در سوختگى آتش نافع بود و آنچه خالص بود بسيار منفعت دارد و چون با سركه طلا كنند