ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٠.٦٣
فوائد مدنى كتاب
- خواجه ابو زكريا ورغرى [ يا : ورغسرى ] (
b
70 /
T
) ، شايد معاصر جدّ پنجم مؤلف بود .
- ابو القاسم كرابيسى (
b
98 ) يا ابو القاسم خطيب سمرقندى ( يك جا نام او ابو الفتح نيز آمده است . (
a
86 /
T
) . شاعر فارسى بوده ، 2 بيت فارسى او در اين كتاب آمده است (
b
/
a
75 /
T
) ؛
- عمر بن [ كذا ] سمرقندى [ بدل : خواجه ابو عمران سمرقندى ] (
b
70 /
T
) ، شايد معاصر جدّ پنجم مؤلف بود .
نقل اشعار فارسى از شاعران قرنهاى چهارم و پنجم ، فايدهء مضاعف اين كتاب است ، چنانكه :
- از بو شكور بلخى و آفريننامهء او ، 8 بيت نقل شده است . (
a
27 /
T
،
b
30 /
T
،
b
62 /
T
)
كهنترين مأخذى كه به اشعار آفريننامه استناد كرده است ، مثنوى راحة الانسان در بحر متقارب است كه مىگويند سرايندهاى به نام « شريف » در قرن 5 ه سروده است . « 1 » اصالت قدمت راحة الانسان مخدوش است ولى در اصالت كهنگى ارشاد شكى نيست و اين را مىتوان كهنترين منبعى به شمار آورد كه از آفريننامه با ذكر سرايندهء آن ياد نموده و نقل اشعار كرده است . بعد از مرشد / ارشاد ، تحفة الملوك از على بن ابى حفص بن فقيه محمود الاصفهانى است كه بيشترين استناد به اشعار بو شكور بلخى و آفريننامهء او دارد .
تاريخ تأليف تحفة الملوك را حدود نيمهء دوّم قرن 6 ه يا نيمهء اوّل قرن 7 ه احتمال دادهاند . « 2 »
- از ابو القاسم خطيب سمرقندى ، 2 بيت فارسى . (
b
/
a
75 /
T
)
- از حكيم جوهرى سمرقندى ، 3 بيت نقل شده است . (
a
111 /
T
)
- از خواجه حكيم سمرقندى ، 5 بيت نقل شده است . « 3 » (
a
39 /
T
،
b
48 ،
a
101 )
( 1 ) . محقق فرانسوى شارل شفر راحة الانسان را به چاپ رسانيده است ، ر . ك : 232 - 206 . pp ، 1883 ، siraP ، l . loV ، enasreP seihtamotsehC ، refehcS . hC ( 2 ) . تحفة الملوك ، مقدمهء مصحّح ، ص پانزده ؛ هانرى دوفوشه كور آن را جزو كتب نيمهء اوّل قرن 7 ه . مىداند . اخلاقيات ، ص 125 ، 199 . ( 3 ) . دوست دانشمندم آقاى نجيب مايل هروى پس از ديدن اشعار خواجه حكيم [ سمرقندى ] شفاها ابراز نظر كرده كه شايد اوّلينبار سرودههاى فارسى حكيم در اين كتاب آمده است .