ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٠
[ 28 ] فصل فى التّعفّف و التّكبّر
سلامت يابد ، گو « 1 » دوستى تن و دوستى مال از دل بيرون كن « 2 » كه « 3 » سبب خشم اين دو چيز است .
آورده‌اند كه روزى كنيزك ميمون بن مهران دست خطا كرد « 4 » و طعام « 5 » بر خواجهء خود « 6 » ريخت . خواجه خشمناك شد . كنيزك گفت : اى خواجه با من آن كن كه مولى عزّ و جلّ فرموده است . گفت : چه فرموده است ؟ گفت كه مر خشم فروخورندگان را بستوده است . قوله عزّ و جلّ : « 7 » « وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ » « 8 » [ آل عمران / 134 ] . گفت : از تو عفو كردم .
كنيزك گفت كه « وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ » [ آل عمران / 134 ] . گفت كه آزادت « 9 » كردم .
آورده‌اند كه روزى خواجه‌اى از غلام خود « 10 » در خشم شده بود . فرمود تا غلام را به ستون بستند « 11 » تا بزند . « 12 » غلام گفت خواجه « 13 » را كه : تو بنده‌اى يا آزاد ؟
خواجه گفت : بنده .
گفت : مر خداوند خويش را هيچ بىفرمانى كرده‌اى ؟
گفت : كرده‌ام .
گفت : خداوند عزّ و جلّ با تو همين « 14 » كرده است كه تو با من مىكنى ؟ « 15 »
گفت : نى .
بفرمود تا غلام را رها كردند .
و تا كسى بر خشم خويش پادشاه نبود ، وى مهتر نبود و از آفتهاى دو جهانى « 16 » [
a
158 ] خلاص « 17 » نيابد . و خواجه حكيم - رحمة اللّه عليه - گفته « 18 » است كه مولى عزّ و جلّ مر يحيى را - عليه السّلام - در قرآن « سيّد » خواند . « 19 » قوله عزّ و جلّ : « وَ سَيِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ » [ آل عمران / 39 ] . « سيّد » آن بود كه حليم « 20 » بود و حليم « 21 » آن بود كه بر خشم خود پادشاه بود و
( 1 ) . بايد كه . ( 2 ) . كند . ( 3 ) . چه . ( 4 ) . بشتافيد ( به جاى : دست خطا كرد ) . ( 5 ) . + گرم . ( 6 ) . خويش . ( 7 ) . چنان‌كه مىفرمايد . ( 8 ) . + و اللّه يحبّ المحسنين + گفت : فروخوردم ، كنيزك گفت : و العافين عن الناس . گفت . ( 9 ) . ترا . ( 10 ) . از غلامى به . ( 11 ) . بربستند . ( 12 ) . بزنند + اين . ( 13 ) . مر خواجهء خويش . ( 14 ) . همچنين . ( 15 ) . مىخواهى كردن . ( 16 ) . اين جهانى و آن جهانى . ( 17 ) . سلامت . ( 18 ) . چنين + . ( 19 ) . + چنان‌كه مىفرمايد . ( 20 ) . + چنان‌كه مىفرمايد . ( 21 ) . حكيم .