ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٢٢١
[ 24 ] فصل فى التّواضع و التّذلّل
[ 24 ] فصل فى التّواضع و التّذلّل
[ 24 ] فصل فى التّواضع و التّذلّل
« تواضع » خويشتن « 1 » فرو داشتن بود « 2 » و مولى عزّ و جلّ مر متواضعان را « 3 » بستوده است چنان‌كه مىفرمايد : « 4 » « وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً » « 5 » [ الفرقان / 63 ] . فرمود :
بندگان ما آنان‌اند كه بر زمين نرم روند . و در تفسير چنين آورده‌اند كه متواضع‌وار روند و رسول - عليه السّلام - « 6 » فرمود : « 7 » « من تواضع للّه رفعه اللّه » . هركه خداوند را عزّ و جلّ تواضع كند ، خداى عزّ و جلّ او را بزرگ گرداند .
نخستين درجهء تواضع « 8 » آن بود كه بنده مر امرهاى خداى « 9 » را عزّ و جلّ بگذارد و از نهىهاى وى پرهيز كند و هر نعمتى كه مولى عزّ و جلّ داده بود او را از دينى و تنى و مالى قدر خود « 10 » را فرود آن بيند و بلايى كه مولى عزّ و جلّ [
a
145 ] پيش آردش سزاى خود بدتر از آن داند « 11 » و يا بندگان وى به تواضع زيد . و يكى از شرطهاى تواضع با بندگان آن است كه هر مسلمانى را كه ببيند ، « 12 » سلام كند و به جايى كه درآيد ، به صدر ننشيند . و اين تواضع با بندگان درست نيايد « 13 » تا آن‌گاه كه تواضع با مولى عزّ اسمه درست نشود . و درستى تواضع با بندگان
( 1 ) . + را . ( 2 ) . + و تذلّل خويشتن خوار كردن بود و اين نكوهيده است و تواضع پسنديده است . ( 3 ) . + در قرآن . ( 4 ) . + قوله تعالى . ( 5 ) . + و اذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاما + گفت . ( 6 ) . صلى اللّه عليه و سلّم . ( 7 ) . چنين گفته است . ( 8 ) . درجه در تواضع . ( 9 ) . خداوند . ( 10 ) . خويش . ( 11 ) . خويشتن را سزاى بتر از آن بيند . ( 12 ) . هركه را از مسلمانان پيش آيد اوّل بر وى . ( 13 ) . نبود .