ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢٠
جدّ پنجم مؤلف [ قرن 4 ه ]
« القلاسى : بفتح القاف و اللام ألف و فى آخرها السين المهملة ، هذا النسبة إلى . . . [ بياض ] ، و المشهور هذه النسبة بيت معروف بنسف - بلدة بماوراءالنّهر - « 1 » »
چون در نسخه‌هاى ارشاد در چين نسبت مؤلف « القلانسى النسفى » آمده است ، احتمال دارد مؤلف از همان خانواده‌اى باشد كه سمعانى شرح حال بسيارى از دانشمندان آن را آورده است .
آگاهىهايى كه نگارنده از خود و خاندانش در صفحات كتاب به دست داده است و برخى اطلاعاتى كه در منابع عصرى آمده است ، در حدّى نيست كه بتوان نقد حال خاندان وى را به تمام و كمال نوشت . امّا جسته و گريخته ، همين پاره اطلاعاتى كه داريم ، براى شناخت اين خانواده - كه توأم ، در ترويج حديث ، فقه و تهذيب اخلاق كوشا بوده - بسندهء روزگار است .
نگارنده در اين كتاب چندين بار نوشته‌ها و شنيده‌هاى پدرانش را نقل كرده است . اين يادكرد ، خود وسيله‌ايست براى شناخت اين خاندان ، چنان‌كه دربارهء نياى پنجم خود مىگويد :
جدّ پنجم مؤلف [ قرن 4 ه ]
جدّ پنجم مؤلف [ قرن 4 ه ]
« به خط جدّ پنجم خواجه امام زاهد ابو بكر محمّد بن ابراهيم القلانسى - رحمه اللّه - ديده‌ام كه وى چنين نوشته بود . . . » (
b O
7 /
T
)
اين خواجه امام زاهد ابو بكر محمد بن ابراهيم قلانسى احتمالا همان كسى است كه نجم الدين عمر نسفى ( 461 - 537 ه ) در القند فى ذكر علماء سمرقند در ضمن تراجم برخى دانشمندان سمرقند و نسف مكرّر ازو ياد كرده است ، البته در همه جا نسبت او « قلاسى » ضبط شده است و فقط در يك مورد « قلانسى » آمده است . چنان‌كه در ترجمهء ابو احمد القاسم بن محمّد بن احمد بن معروف نسفى قنطرى ( م : 3 ربيع الآخر 388 ه ) مىگويد :
« كان على عمل القضاء بنسف في ايام الشيخ ابي بكر محمد بن إبراهيم القلانسي . » « 2 »
( 1 ) . الانساب ، حيدرآباد دكن ، ج 10 ، ص 528 ؛ و نيز چاپ عبد اللّه عمر الباروحى ، دار الجنان ، 1408 ه ، ج 4 ، ص 570 . ( 2 ) . القند فى ذكر علماء سمرقند ، ص 691 - 692 .