ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٤٧
[ 5 ] فصل فى معرفة الشّك و اليقين
مىخورند و غم بندگى فراموش كرده‌اند و شادى به يافت بهره‌هاى دنيا مىكنند .
[
b
31 ] و سهل بن عبد اللّه التسترى « 1 » چنين گفته است كه « النّاس كلّهم موتى إلّا العلماء ، و العلماء « 2 » سكارى إلّا العاملون ، « 3 » و العاملون « 4 » فى غفلة الّا المخلصون ، و المخلصون فى « 5 » خطر عظيم » . خلق « 6 » مرده‌اند مگر عالمان ، و عالمان « 7 » مستان‌اند مگر « 8 » عمل‌كنندگان به علم ، و « 9 » عمل‌كنندگان به علم در غفلت‌اند مگر مخلصان ، و مخلصان در خطر عظيم‌اند يعنى در خوف خاتمت .
و خواجه حاتم - رحمة اللّه عليه - « 10 » چنين گفته است كه مولى عزّ و جلّ « 11 » امانت بندگى را بر آسمانها و زمينها و كوهها عرض كرده « 12 » چنان‌كه در قرآن خبر داده است « 13 » كه « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا » « 14 » [ الاحزاب / 72 ] . و نتوانستند پذيرفتن از بزرگى اين « 15 » امانت و تو با اين « 16 » ضعيفى قبول كردى « 17 » و مولى تعالى روزى تو پذيرفت « 18 » چنان‌كه « 19 » خبر داد : « 20 » « وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها » [ هود / 6 ] . اگر مر « 21 » ترا عقل استى غم پذيرفت خويش خورى « 22 » كه من با اين ضعيفى « 23 » امانت بدين « 24 » بزرگى را چگونه گزارم ؟ و پيوسته از مولى عزّ و جلّ « 25 » يارى مىخواه « 26 » به گزاردن اين امانت تو غم [
a
32 ] پذيرفتهء خويش فراموش كرده‌اى و پيوسته غم پذيرفتهء خداى تعالى « 27 » مىخورى كه وى روزى به من چگونه رساند ؟ اين نشان بىخبريست . « 28 » و خواجه ابو بكر ورّاق - رحمة اللّه عليه - « 29 » چنين گفته است كه بنده را چنان بايد كه از خويش « 30 » نشان گرويدن « 31 » طلب كند و با خويشتن « 32 » چنين گويد اى تن نماز مىكنى و روزه مىدارى از بعضى معاصى پرهيز
( 1 ) . + رحمة اللّه تعالى . ( 2 ) . كلّهم . ( 3 ) . العالمون . ( 4 ) . العالمون . ( 5 ) . على . ( 6 ) . گفت همه + . ( 7 ) . عاملان . ( 8 ) . كار . ( 9 ) . كار . ( 10 ) . تعالى . ( 11 ) . تعالى . ( 12 ) . كرد . ( 13 ) . داد قوله تعالى . ( 14 ) . « انّه . . . جهولا » ندارد . ( 15 ) . كرد . ( 16 ) . « اين » ندارد . ( 17 ) . ضعيفى خود پذيرفتى . ( 18 ) . پذيرفته است . ( 19 ) . + در قرآن . ( 20 ) . + قوله تعالى . ( 21 ) . « مر » ندارد . ( 22 ) . پذيرفتهء خود خوردى . ( 23 ) . + اين . ( 24 ) . به اين . ( 25 ) . تعالى . ( 26 ) . مىخواهى . ( 27 ) . مولى تعالى . ( 28 ) . خردى . ( 29 ) . تعالى . ( 30 ) . خويشتن . ( 31 ) . گرويدگى . ( 32 ) . خود .