گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٦

تفكّر

و بسا اتفاق افتاده كه انسانى ، پس از گذشت قسمت بيشتر عمرش ، با يك لحظه تفكر ، آن چنان به خود بازگشته و بيدار شده كه همهء گذشته‌ها را نيز به خوبى جبران نموده است .

دعوت به تفكر در قرآن كريم ، به كسانى كه سرسختانه در مقابل پيامبر اعظم ايستاده بودند ، مىفرمايد كه يك موعظه براى شما دارم ، و آن اين كه اندكى در بارهء فرستاده من به تفكر بنشينيد و آن گاه قضاوت كنيد .

قرآن مجيد ، جامعه بشرى را در مرحلهء نخست به تفكر در خويشتن دعوت مىكند :

« أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا فِى أَنْفُسِهِمْ » .

و به پيامبر عظيم الشأن دستور مىدهد كه از نشانه‌هاى توحيد ، و سرگذشت انبيا ، و از خلقت آسمان‌ها و زمين بر مردم بيان كند . باشد كه قوه تفكر آنها به حركت درآيد و راهشان به سوى حقيقت و درك آن باز گردد .

سه جملهء كوتاه و پر محتوا از مولا على عليه السلام در اين باره وارد شده كه جمله اول مربوط به مطلب ماست :

نَبِّهْ بِالْفِكْرِ قَلْبَكَ وَ جَافِ عَنِ النَّوْمِ جَنْبَكَ وَ اتَّقِ اللَّهَ رَبَّك .

اى انسان ، روان به خواب رفته‌ات را با حركت فكر خويش بيدار كن ، و پهلوى آرميده در بستر استراحت را در اواقات سحر از خواب گران به دور دار ، و از مربى و ولى نعمت خويش در خلوت و جلوت پروا كن .

آرى ، اين فكر است كه به روان بشر تنبه ، و به جان انسان حيات ، و به حيات انسان رشد ، و به رشد انسان جهت ، و به جهت انسان سرعت مىبخشد .

بى جهت نيست - و حتى مبالغه و اغراق گويى نيست - كه پيامبر بزرگ مىفرمايد :

تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَة ؛

بسا مىشود كه فكر و انديشه يك ساعت ، از عبادت يك سال نافع‌تر و سودمندتر مىشود .