گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٣

28 . اخلاق اسلامى ( خصايل آدمى )

حضرت على عليه السلام در خطبه 91 نهج البلاغه صفاتى را براى انسان‌هاى ملكوتى و آسمانى بيان مىكند كه در جاى خود قابل توجه و در خور ستايش است . در مناجات ديگرى حضرت با خدا اين گونه سخن مىگويد :

وَ اجْعَلْ لِسَانِى بِذِكْرِكَ لَهِجاً وَ قَلْبِى بِحُبِّكَ مُتَيَّما حَتَّى أَسْرَحَ إِلَيْكَ فِى مَيَادِينِ السَّابِقِينَ وَ أَسْرَعَ إِلَيْكَ فِى الْبَارِزِين ؛

خداوندا ، زبانم را گوياى ذكر خود و قلبم را آميخته محبت خود فرما ، تا در راهى كه انبيا و اوليا پيمودند ما نيز پيش قدم باشيم .

شما را به خدا ، گاه تنها بيرون بياييد و به قبرستان برويد و در مقابل آنان كه به طور هميشگى در آن‌جا خوابيده‌اند ، بايستيد و با آنان سخن بگوييد .

ذكر الموت عبادة و يجب على كل انسان ان يذكر الموت ؛

ياد مرگ عبادت است و بر هر انسانى واجب است كه از مرگ ياد كند .

حضرت على عليه السلام به قبرستان مىرود ، آن قدر توقف مىكند كه يارانش خسته مىشوند و آن گاه پس از ساعتى سكوت و مطالعه در كتاب نفس ، خطاب به مردگان مىفرمايد :

السَّلَامُ عَلَى أَهْلِ الدِّيَارِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ وَ نَحْنُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ ؛

اى پيشروان قافله مرگ ، شما رفتيد و ما هم اگر خدا بخواهد به شما خواهيم پيوست .

صفاتى را كه برشمرديم ، صفات ملكوتى آسمانى است و صاحبان آنها ، انسان‌هايى روحانى و ارزشمندند ، اما برخى از صفات نيز صفات شيطانى است : وسوسه ، استكبار ، ريا ، گمراهى ، ايجاد اختلاف و غيره از اين دسته صفات به شمار مىروند .

صفات شيطانى گاه آن چنان به وجود آدمى سيطره مىيابند كه شيطان به او مىبالد و افتخار مىكند .

شياطين دوستان و رفقايى دارند كه به آنان الهام مىكنند و وحى مىنمايند . اينان